KANBrief 4/12

Aktualizacja europejskiego systemu normalizacji

W 2011 roku Komisja Europejska przedstawiła projekt rozporządzenia dzięki któremu system normalizacji miał być lepiej dostosowany do stawianych mu obecnie wyzwań1. Po intensywnych negocjacjach i wprowadzeniu kilku zmian do oryginalnego projektu Parlament Europejski i Rada (UE) przegłosowały wynegocjowany kompromis odpowiednio we wrześniu i październiku 2012 r. Rozporządzenie wchodzi w życie 1 stycznia 2013 r.

Zaangażowanie zainteresowanych stron
Rozporządzenie2 nie kwestionuje zasadniczych podstaw i sprawdzonych struktur europejskiej normalizacji. Przykładowo, mimo większego wsparcia dla zainteresowanych stron na poziomie europejskim, podkreślono, że udział w normalizacji należy nadal promować szczególnie na poziomie krajowym. Rozporządzenie nie przyznało również prawa głosu na poziomie europejskim takim organizacjom jak NORMAPME, ANEC, ECOS czy ETUI, które reprezentują interesy małych i średnich przedsiębiorstw, konsumentów, ochrony środowiska i związków zawodowych w Europie. Zasada delegacji krajowej nie jest więc zagrożona.

Utrzymano wymaganie zaangażowania instytucji nadzoru rynku w prace normalizacyjne, jednak instytucje te nie będą otrzymywały wsparcia finansowego. Wzmocnione ma zostać zaangażowanie instytucji krajowych w opracowywanie mandatów normalizacyjnych.

Na tym etapie ciężko jeszcze przewidzieć, jakie skutki będzie miało przyznanie większej roli w normalizacji Wspólnotowemu Centrum Badawczemu Komisji Europejskiej. To właśnie ta Dyrekcja Generalna wielokrotnie wydawała organizacjom normalizacyjnym mandaty, których zapisy nie uwzględniały podstawowych wymagań statutowych. Wśród przykładów można wymienić porozumienie robocze CEN w sprawie ochrony cywilnej3 oraz mandat dla warsztatu CEN w celu opublikowania wyników aktualnych badań w dziedzinie nowych zagrożeń bezpośrednio w formie porozumienia roboczego CEN (CWA). Jednak w opinii Komisji Ochrony Pracy i Normalizacji dokumenty przypominające normy nie są odpowiednie w przypadku takich zagadnień.

Normy i dokumenty przypominające normy
Finalnie jednak utrzymano przewagę norm nad dokumentami konsorcjalnymi4 Do definicji norm dodano cechy jakościowe, co spowodowało, że ich pozycja jest wyższa niż dokumentów przypominających normy. Nawet w obszarze podlegającym dyrektywom o zamówieniach publicznych w sektorze informacji i technologii komunikacyjnej, międzynarodowe dokumenty konsorcjalne nie mają statusu norm, ale funkcjonują jako dokumenty opracowane w konkretnym celu, mają status specyfikacji. One również muszą teraz spełniać surowe kryteria dodatkowe, takie jak spójność z zespołem norm. Związki między konsorcjami a europejskimi organizacjami normalizacyjnymi mają być jednak bliższe. Znaczenie dokumentów konsorcjalnych, które już zostały opracowane pod postacią ostatecznych zapisów i które mogą zostać złożone jako projekt normy zgodnie z przyspieszoną procedurą będzie więc rosło.

Jakość norm
Procedura formalnych zastrzeżeń została zharmonizowana dla prawie wszystkich dyrektyw Nowego Podejścia. Oprócz państw członkowskich, zastrzeżenia formalne teraz może zgłosić również Parlament Europejski, w przeciwieństwie do Komisji, która utraciła to prawo. Kolejna zmiana dotyczy informowania przez Komisję Europejską na swojej stronie internetowej (a nie w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej) o normach zharmonizowanych, które są przedmiotem zastrzeżeń formalnych, niezależnie od podjętych decyzji.

W przyszłości Komisja Europejska wspólnie z europejskimi organizacjami normalizacyjnymi będzie oceniać, czy normy zharmonizowane są zgodne z mandatami. Niejasne jest jeszcze, w jaki sposób będzie przeprowadzana ta ocena. Rola, jaką mieliby tu pełnić konsultanci nie jest jeszcze zdefiniowana. Otwarte pozostaje również pytanie, czy działania te są zgodne z filozofią Nowego Podejścia, tj. wyraźnym podziałem między oficjalnym ustawodawstwem i prywatną normalizacją. Kolejną kwestią jest odpowiedzialność Komisji w przypadku norm, które zostaną ocenione jako akceptowalne.

W przyszłości finansowanie działalności normalizacyjnej będzie wiązało się z dodatkowymi warunkami, takimi jak ukończenie opracowywania normy na czas. Może to stanowić pewien problem, ponieważ komitetu normalizacyjne już teraz działają pod presją czasu. Istnieje obawa, że doprowadzi to do sytuacji, w której normy będą zawierały niedopracowane wyniki, co może mieć negatywne konsekwencje dla kwestii bezpieczeństwa. 

 

Corrado Mattiuzzo
mattiuzzo@kan.de

1 Patrz KANBrief 3/11
2 Rozporządzenie (UE) Nr 1025/2012 w sprawie normalizacji europejskiej ; opublikowane w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej L 316/12 z dnia 14 listopada 2012 r.
3 Dotyczy to wyrobów, które w niektórych przypadkach podlegają dyrektywie w sprawie środków ochrony indywidualnej, a innych przepisom krajowym
4 Dokumenty opracowywane przez prywatne zrzeszenia i konsorcja, które nie mają statusu norm