Logo 25 Jahre KAN

KANBrief 1/18

Nowe normy dla łuparek klinowych i pilarek tarczowych do drewna opałowego

© POSCH GesmbH

Podczas obróbki drewna opałowego często dochodzi do poważnych obrażeń w wyniku się osób sięgających do strefy cięcia lub rozłupywania. W celu zmniejszenia częstotliwości występowania i dotkliwości wypadków zmieniono normy dla łuparek klinowych i pilarek tarczowych stosowanych do tego celu. Prace rewizyjne opierały się na dyskusjach ekspertów, moderowanych przez KAN, oraz na badaniach wypadków prowadzonych przez niemieckie instytucje ubezpieczenia społecznego dla sektora rolnictwa, leśnictwa i ogrodnictwa (SVLFG).

Istniejące normy dotyczące łuparek klinowych (EN 609-1:1999+A2:2009) i pilarek tarczowych do drewna opałowego (EN 1870-6:2010-06) biorą pod uwagę tylko obsługę tych urządzeń przez jedną osobę. Analiza SVLFG dotycząca częstotliwości i powagi wypadków, które miały miejsce w ciągu kilku lat wykazała, że więcej osób jest zaangażowanych w cykl obróbki drewna podczas transportu do i z maszyny, i w związku z tym są one narażone na ryzyko zranienia. Celem rewizji było zatem uwzględnienie bezpieczeństwa nie tylko operatora maszyny, ale również innych osób, które mogą pracować w jej pobliżu.

Kolejnym celem było uczynienie procesu pracy bezpieczniejszym i bardziej ergonomicznym oraz umożliwienie prostej i funkcjonalnej obsługi maszyn. Współpraca z producentami umożliwiła wcześniejsze przetestowanie nowo zdefiniowanych wymagań i wykonalności ich zastosowania.

Wymagania dotyczące prac normalizacyjnych
W przypadku łuparek klinowych, które rozłupują pionowo, kluczowe znaczenie ma niezawodne mocowanie przedmiotu obrabianego (rysunek str. 15). Drewno jest produktem naturalnym, a każdy kawałek do rozłupania ma nieco inny kształt. Gdy obrabiany przedmiot nie zostanie prawidłowo zamocowany do rozłupywania, zawsze istnieje ryzyko, że operator lub osoba trzecia dotrze do strefy bezpośredniego zagrożenia w celu jego ustabilizowania – co może mieć potencjalnie poważne konsekwencje. Z tego powodu ważne było określenie wymogów bezpiecznego mocowania przedmiotu obrabianego i zapobieganie próbom ominięcia sterowania oburęcznego.

Należy również zapewnić, że rzeczywiście używane są tylko narzędzia, które są bezpieczne. Urządzenia do odbioru, zabezpieczania i rozłupywania drewna muszą spełniać wymagania konieczne do zabezpieczenia obszarów zagrożonych przygnieceniem lub przycięciem. Nie wolno dopuścić do tego, aby potencjalne zatory i latające zrębki drzewne stwarzały zagrożenie. Dodatkowo ważne było przedefiniowanie bezpiecznych odległości dla łuparek poziomych (rysunek na str. 16).

W przypadku pił tarczowych do drewna opałowego stwierdzono, że należy skuteczniej zabezpieczyć strefę, w której kłoda jest podawana do piły za pomocą wahaczy (wózek wahadłowy z bali) lub przesuwnego stołu (rysunek na str. 17). Za pomocą urządzenia zabezpieczającego należy uniemożliwić bezpośredni dostęp podczas procesu cięcia do punktu, w którym piła wystaje z osłony.

Dla typów maszyn, które podlegają tym dwóm normom, stabilność maszyny jest ważnym aspektem, zwłaszcza, że maszyny te nie są używane w warsztatach. Ważnym czynnikiem jest również bezpieczny transport. Określono nowe, dodatkowe wymagania dotyczące ergonomii, aby umożliwić bezpieczną i prostą obsługę maszyn.

Wdrażanie w normach
Ze względu na to, że istnieją różne typy maszyn, w trakcie opracowywania norm podjęto decyzję o wdrożeniu sformułowanych wymagań oddzielnie dla poszczególnych typów maszyn:

  • W przypadku łuparek klinowych wymagania ogólne zostały uzupełnione o wymagania specjalne dla łuparek pionowych i poziomych. Te dwa typy zostały ponownie podzielone na łuparki do kłód krótkich i metrowych. Poprzednia norma EN 609-1:1999+A2:2009 zostanie wymieniona w Dzienniku Urzędowym w okresie przejściowym wraz z nową normą EN 609-1:2017. Załączniki ZA i ZB do poprzedniej normy, które mają zostać wycofane do końca czerwca 2018 r., wyraźnie wskazują jednak, że ich stosowanie w praktyce nie prowadzi do domniemania zgodności.
  • Określono wymagania dla pilarek tarczowych i pilarek tarczowych ze stołem przesuwnym w przypadku pilarek tarczowych do drewna opałowego. Nowa norma EN 1870-6 pojawiła się w lutym 2018 roku; poprzednia norma EN 1870-6:2010 musi zostać wycofana do końca maja 2018 roku. Nie przewiduje się okresu przejściowego.

Wymagania wynikające z dyskusji pomiędzy ekspertami oraz z danych dotyczących wypadków zostały w przeważającej części wdrożone w ramach niemieckich działań normalizacyjnych. Norma EN 1870-6 nadal wykazuje pewne rozbieżności; oczekuje się jednak, że zostaną one wkrótce skorygowane.

 

Marc Löwer
Marc.Loewer@SVLFG.de