Logo 25 Jahre KAN

KANBrief 1/18

Inteligentne okulary wkraczają w świat pracy: ­konieczne są przepisy i normy

© IFA

Inteligentne okulary w miejscu pracy to już nie science fiction. Urządzenia te, jeszcze do niedawna wychwalane (lub wyśmiewane) jako futurystyczny projekt kalifornijskiej sceny technologicznej, trafiły do miejsc pracy w magazynach oraz do działalności produkcyjnej i usługowej. Badania nad bezpiecznym użytkowaniem urządzeń nie nadążają jednak za rozwojem samej technologii, podobnie jak zbiór przepisów je regulujących i związanych z nimi wymagań, które opierają się na potwierdzonych obserwacjach.

Inteligentne okulary (zwane również wyświetlaczami montowanymi na głowie, HMD – head mounted displays) są miniaturowymi komputerami montowanymi na głowie. Użytkownik steruje urządzeniem za pomocą gestów i mowy; obrazy są wyświetlane na niewielkim ekranie. Urządzenia te są umieszczone albo przed jednym okiem (monokularowe) albo przed oboma oczami (binokularowe). Inteligentne okulary reagują autonomicznie z otoczeniem za pomocą czujników i w polu widzenia użytkownika wyświetlają informacje kontekstowe, takie jak np. moment obrotowy złączki śrubowej. Ta rzeczywistość rozszerzona tworzy nowe scenariusze pracy.

Przykładowe zastosowanie: logistyka magazynowa
Termin „pick by vision” odnosi się do stosowania inteligentnych okularów do kompletacji zamówień. Istniejące, szeroko stosowane systemy „pick by voice”, które przekazują informacje pracownikom za pomocą automatycznych poleceń głosowych w celu przechowywania i pobierania towarów, mogą teraz zostać zastąpione informacjami wyświetlanymi w polu widzenia pracownika. Informacje przekazywane przez nowe systemy są bardziej złożone, a czujniki na urządzeniach automatycznie dokumentują proces. Ręce pracowników są wolne, a wiedza, która wcześniej była związana z daną osobą, jest przekazywana do cyfrowego systemu pracy. W obszarze tym odnotowuje się wzrost wydajności (zagęszczenie pracy w wyniku skrócenia przestojów) i oszczędności kosztów (wykorzystanie niewykwalifikowanego personelu możliwe dzięki pomocy technicznej), które wydają się niemal utopijne. Jeśli raporty te okażą się dobrze uzasadnione, urządzenia te zostaną szybko zaadoptowane.

Zagrożenia i sytuacje stresowe
Oczywiste zagrożenia związane ze stosowaniem tej nowej technologii związane są z rozproszeniem uwagi i ogólnym stresem psychicznym i fizycznym. W projektach badawczych realizowanych przez Instytut Bezpieczeństwa Pracy i Zdrowia Niemieckiego Zakładu Społecznego Ubezpieczenia Wypadkowego (IFA) we współpracy z BGHW1, badane są zagrożenia związane z noszeniem inteligentnych okularów podczas eksploatacji wózków jezdniowych. Analizowana jest także kwestia obciążenia układu mięśniowo-szkieletowego, jak również tego, czy urządzenia te mogą być wykorzystywane do celów bezpieczeństwa i higieny pracy, na przykład podczas kontroli bezpieczeństwa podczas uruchamiania skomplikowanych maszyn.

BAuA2 prowadzi badania laboratoryjne i terenowe dotyczące skutków technologii i odpowiednich warunków jej stosowania oraz publikuje odpowiednie zalecenia3. Kwestie dotyczące stresu neurologicznego spowodowanego śledzeniem informacji tylko jednym okiem, konsekwencje ciągłego stosowania w trakcie całej zmiany w pracy oraz konsekwencje stresu psychicznego spowodowanego brakiem autonomii pracowników, zagęszczeniem pracy i izolacją społeczną nie zostały jeszcze rozwiązane.

Potrzebne przepisy i normy
W niemieckim rozporządzeniu w sprawie miejsc pracy (ArbStättV) sformułowano jasny wymóg dotyczący mobilnego korzystania z nowych typów urządzeń z wyświetlaczami ekranowymi: urządzenia, które nie rozróżniają już urządzeń wejściowych od ekranu, „mogą być obsługiwane tylko w miejscach pracy, w których urządzenia te są używane tylko krótko lub w których zadania robocze nie mogą być wykonywane przy użyciu innych urządzeń z wyświetlaczami ekranowymi” (ArbStättV, sekcja 6.4, nieoficjalne tłumaczenie).

Chociaż prawodawca formułując tę klauzulę mógł mieć na uwadze przede wszystkim tablety, to inteligentne okulary również spełniają podane kryteria i w związku z tym nie mogą być używane w sposób ciągły – tym bardziej, że w większości przypadków zadania, o których mowa, mogą być z pewnością wykonywane za pomocą innych, często bardziej ergonomicznych narzędzi. Kwestia ta wymaga jednoznacznego wyjaśnienia i musi zostać również uwzględniona w działalności badawczej w zakresie BHP.

Instytucje normalizacyjne powinny zająć się opracowaniem specyfikacji w celu uwzględnienia coraz większej liczby klas tych urządzeń oraz określeniem wymogów jakościowych w zakresie stosowania technologii. Niedawno powołany komitet roboczy „Przemysł 4.0“  działający przy Komitecie Normalizacyjnym ds. Ergonomii DIN, postawił sobie za zadanie zajęcie się inteligentnymi okularami.

Jedno jest pewne: zgodność z niemiecką ustawą o bezpieczeństwie i higienie pracy (ArbSchG), musi być traktowana jako wymóg zasadniczy. Praca musi być ukształtowana przede wszystkim w sposób pro-ludzki. Bez względu na to, jak efektowna może być nowa technologia kalifornijskich think-tanków, musi ona podlegać tej zasadzie.

 

Dr. Michael Bretschneider-Hagemes
Kierownik Biura ds. ­Komuni­kacji z Pracownikami w ­Sekretariacie KAN

bretschneider@kan.de

 

1 Niemiecka instytucja ubezpieczenia wypadkowego dla sektora handlu i logistyki.
2 Federalny Instytut ds. Zdrowia w Pracy
3 Head-Mounted Displays – Arbeitshilfen der Zukunft. Bedingungen für den ­sicheren und ergonomischen Einsatz monokularer Systeme. BAuA, 2016.