KANBrief 3/10

Wstępne stanowisko KAN w sprawie normy EN ISO 8041 wzbudza poruszenie

Norma PN-EN ISO 8041:2008 ustala wymagania, jakim powinny odpowiadać mierniki drgań oddziałujących na człowieka, a także opisuje sposób ich badań i kalibracji. Owszem, w obszarze tym istnieje potrzeba normy, ale nie może być ona stosowana w obecnej formie, ponieważ wiąże się to z nieuzasadnionymi kosztami. Dlatego też Komisja ochrony Pracy i Normalizacji opracowała propozycje ulepszeń, które można wprowadzić podczas rewizji normy.

Norma PN-EN ISO 8041:2008 - Drgania mechaniczne działające na człowieka - Mierniki określa parametry użytkowe i pola tolerancji dla mierników określających wpływ drgań na człowieka. Norma zawiera również zapisy ustalające hierarchiczny system kalibracji oraz procedury badawcze dotyczące badań typu, weryfikacji okresowej i sprawdzania w warunkach in-situ.

Norma PN-EN ISO 8041:2008 pełni ważną rolę w prowadzeniu pomiarów narażenia na drgania w miejscu pracy. Normy PN-EN ISO 5349-1:2004 oraz ISO 2631-1dotyczące pomiarów i wymienione w dyrektywie 2002/44/WE w sprawie minimalnych wymagań w zakresie ochrony zdrowia i bezpieczeństwa dotyczących narażenia pracowników na ryzyko spowodowane czynnikami fizycznymi (wibracji), zalecają na przekład użycie mierników zgodnych z normą PN-EN ISO 8041. Ponadto liczne normy dotyczące badań emisji drgań również przywołują zapisy tej normy.

Obecna wersja normy PN-EN ISO 8041 wymaga jednak ulepszenia w niektórych kwestiach i według użytkowników nie może być stosowana bez zastrzeżeń. Dlatego też Niemcy postulowały już w przeszłości rewizję normy. Komitet Techniczny CEN/TC 231 "Drgania mechaniczne i wstrząsy" podziela stanowisko niemiecki i również wezwał ISO do przeprowadzenia rewizji normy z uwzględnieniem jej stosowania w praktyce.

Wyniki dyskusji KAN z ekspertami
Niemiecka Komisja Ochrony Pracy i Normalizacji zorganizowała spotkanie z przedstawicielami zainteresowanych stron, aby przedyskutować problemy związane ze stosowaniem normy PNEN ISO 8041. Dyskusja wyraźnie wykazała, że norma jest potrzebna do prowadzenia badań i kalibracji mierników drgań. Jednak według opinii użytkowników niektóre z jej wymagań nie są korzystne podczas stosowania normy w praktyce, a ich wdrożenie pociąga za sobą znaczące koszty. Następujące zagadnienia wymagają szczególnej poprawy:

  • Urządzenia do kalibracji urządzeń mierzących drgania o niskiej częstotliwości przekazywane na całe ciało, które są wyszczególnione w badaniach in-situ, są obecnie niedostępne na rynku. Mimo że mogłyby one zostać wyprodukowane, byłoby to bardzo drogie ze względu na niskie zapotrzebowanie produkcji.
  • W normie znajdują się również zapisy dotyczące procedury badawczej dla weryfikacji okresowej, która ma na celu zapewnienie, aby miernik drgań nadal spełniał dane wymagania. Weryfikacja taka jest szeroka (szczególnie w przypadku urządzeń wielokanałowych), niezwykle czasochłonna i w związku z tym kosztowna dla użytkowników mierników.
  • Badania in-situ wykonywane przez operatora (sprawdzenie kalibracji i funkcjonowania przyrządu) nie jest praktyczne w przypadku drgań oddziałujących na całe ciało, ponieważ zwykły kalibrator o częstotliwości 16Hz nie istnieje, szczególnie dla mounting disc.
  • Obecna wersja normy nie zawiera zapisów dotyczących dozymetrów. Ze względu na to, że na rynku dostępnych jest kilkanaście dozymetrów, szczególnie dla drgań przekazywanych na całe ciało, użytkownicy powinni otrzymać informacje, w jaki sposób wybrać odpowiedni produkt. W przeciwnym wypadki istnieje ryzyko, że narażenie na drgania może być oszacowane zbyt nisko.

Wstępne stanowisko KAN podstawą do dalszych działań
W wyniku dyskusji z ekspertami opracowano wstępne stanowisko, w którym wymieniono problemy z normą i zaproponowano konkretne rozwiązania, dzięki którym można poprawić zapisy normy. Za pomocą tego dokumentu zapewne uda się doprowadzić do rewizji i poprawy najczęściej krytykowanych zagadnień. Aby użytkownicy mieli do dyspozycji rozwiązanie przejściowe, dzięki któremu będą stosować normę PN w sposób jednorodny i właściwy do momentu opublikowania nowej wersji normy, w stanowisku znajdziemy również skróconą, praktyczną procedurę weryfikacji badań mierników drgań.

Wstępne stanowisko KAN ma również stanowić motywację i służyć jako punkt odniesienie dla dogłębnych przewodników dla użytkowników normy. Niemiecki Komitet Normalizacyjny wezwał ISO do uwzględnienia zaproponowanych zmian podczas rewizji normy.  

Bettina Palka