KANBrief 3/11

Sektor leśnictwa wymaga zaktualizowanych norm

W przeszłości w leśnictwie miały miejsce wypadki, niekiedy poważne, związane z użyciem dużych maszyn. Było to powodem przeprowadzenia przez Komisję Ochrony Pracy i Normalizacji badania1 czy i jeśli tak to w jakim zakresie, wybrane podstawowe wymagania dyrektywy maszynowej 2006/42/WE są odzwierciedlone przez normy dotyczący maszyn dla leśnictwa. Badanie wykazało, że istnieje potrzeba przeprowadzenia rewizji i ulepszenia istniejących norm.

Przeprowadzone badanie dotyczyło norm dla dużych maszyn leśnych. Do maszyn tych należą samobieżne maszyny leśne (prEN ISO 11850; PN-EN 14861) takie jak harvestery, skidery i forwardery za pomocą których wyrąbuje się drzewa, przycina pnie i transportuje. Zbadano również dwie normy dla wciągarek (PN-EN 14492-1 oraz ISO 19472) i jedną dla rębarek do drewna (PN-EN 13525)

Nacisk na pole widzenia, awaryjne zatrzymanie się i zdalne sterowanie
Badanie zostało przeprowadzone przez KWF - Niemieckie Centrum ds. Prac w Leśnictwie i Technologii. W wyniku badania ustalono, obszary, w których badane normy odpowiednio wspierają wymagania dyrektywy maszynowej, a także obszary, w których ze względu na zasady prewencji należy wprowadzić zmiany.

Głównym problemem jest widoczność w strefie niebezpiecznej. Szczególnie w przypadku samobieżnych maszyn leśnych należy określić i wprowadzić do norm wymagania dotyczące widoczności z pozycji prowadzącego maszynę. Można również opracować normę dotyczącą widoczności dla wszystkich rodzajów maszyn leśnych.

Również awaryjne zatrzymywanie i zdalnie sterowanie nie są odpowiednio rozwiązane, o ile w ogóle. Obecnie rębarki do drewna posiadają jedynie element sterowniczy podawania, który nie jest jednak urządzeniem do awaryjnego zatrzymywania. Powinno zostać zbadane, czy urządzenie do awaryjnego zatrzymywania zwiększyłoby bezpieczeństwo użytkowników. Coraz częściej stosowane są również urządzenia do zdalnego sterowania, szczególnie w przypadku wciągarek. Mogą one stwarzać nowe zagrożenia na przykład ze względu na odległość między maszyną a jej operatorem. Zagrożenia te muszą wkrótce znaleźć swoje odbicie w zapisach norm.

Normy nie poświęcają również wystarczająco dużo uwagi zasadom ergonomii - na przykład w jednej z norm dla wciągarek w ogóle nie znajdziemy żadnych zapisów dotyczących ergonomii. Pozostałe normy natomiast zawierają odniesienia do innych norm, które w niektórych przypadkach są już przestarzałe. Powinno się więc umieścić w normach zapisy dotyczące ergonomii lub przynajmniej zaktualizować odniesienia.

Struktura zespołu norm
Obecnie istnieje tylko jedna, podstawowa norma dla całej grupy wyrobów - leśnych maszyn samobieżnych: EN ISO 11850, która pojawi się już wkrótce. Powinny jednak zostać opracowane normy dodatkowe, tak aby uwzględnić poszczególne zagrożenia dla konkretnych maszyn, takich jak harvestery, skidery i forwardery.

Mamy również do czynienia z niezręczną sytuacją z powodu istnienia dwóch norm dotyczących wciągarek, z których każda zawiera inne wymagania. Powinny one zostać połączone i poprawione, aby zapewnić jasność sytuacji, a wszystkie grupy wciągarek (wciągarki linowe, przejezdne i inne) należy potraktować osobno.

W normach brakuje też szczegółowych wymagań dla wciągarek przejezdnych. Komisja Ochrony Pracy i Normalizacji będzie więc nalegała, aby przedstawiciele Niemiec poparli wniosek złożony do CEN, aby opracować normę dla tych urządzeń.

Jako produkt uboczny badania zaobserwowano, że dla łańcuchów i lin, za pomocą których kłody transportowane są po ziemi, również nie ma żadnych wymagań w normach.

KAN zaleca, aby wymagania dotyczące sprzętu do przemieszczania za pomocą lin znalazły się w normach. Obecnie norma dla rębarek do drewna dotyczy tylko maszyn z ręcznym podawaniem. Jednak ze względu na to, że maszyny zasilane za pomocą dźwigu również są stosowane w komercyjnym rozdrabnianiu gałęzi zakres normy musi zostać rozszerzony, aby je uwzględnić.

Komitet zwierciadlany ds. maszyn leśnych powinien stale wspierać działalność normalizacyjną.
Komisja Ochrony Pracy I Normalizacji zwróciła się do Niemieckiego Komitetu Normalizacyjnego DIN z wnioskiem o powołanie stałego komitetu zwierciadlanego ds. normalizacji maszyn leśnych. Do zadań komitetu należałoby wdrożenie wyników wspomnianego badania. W przeszłości osiągnięto porozumienie na poziomie krajowym w ramach powołanej grupy ad-hoc. Nowy komitet zwierciadlany powinien monitorować europejską i międzynarodową działalność normalizacyjną i wdrażać wyniki badania do procesu normalizacji w formie uzgodnionych uwag krajowych.

 

 

Katharina von Rymon Lipinski
vonRymonLipinski@kan.de