KANBrief 4/19

Transport pacjentów w ambulansach

Transportowanie manekina po schodach wózkiem schodowym.© IFA – DGUV

Transport pacjentów jest dla personelu pogotowia ratunkowego zadaniem trudnym fizycznie, zwłaszcza gdy trzeba pokonać przeszkody, takie jak schody. Zgodnie z niemieckim rozporządzeniem w sprawie wymagań bezpieczeństwa i higieny pracy przy ręcznym przemieszczaniu ciężarów w miejscu pracy (www.gesetze-im-internet.de/lasthandhabv/LasthandhabV.pdf) należy unikać nadmiernego obciążenia, szczególnie kręgosłupa lędźwiowego, spowodowanego podnoszeniem ciężkich ładunków. Pozostaje jednak pytanie, jak osiągnąć to w praktyce. Badanie przeprowadzone przez IFA przedstawia na ważne sugestie w tym zakresie.

Transport pacjentów z miejsca ich pobytu (np. z domu) do szpitala lub gabinetu lekarskiego obejmuje kilka etapów. Pacjent najpierw umieszczany na sprzęcie transportowym, najlepiej gdy udaje się umieścić go tam o własnych siłach. Następnie jest on przenoszony do karetki pogotowia, pod warunkiem, że drogi nie jest utrudniają żadne przeszkody. Jeśli jednak trzeba pokonać przeszkodę, na przykład schody, personel pogotowia musi często przenosić sprzęt transportowy, pacjenta i ewentualnie dodatkowy sprzęt medyczny. W takiej sytuacji masa całkowita może z łatwością przekroczyć 100 kg i zasadniczo musi być przenoszona przez dwóch pracowników.

Transfer pacjenta do karetki pogotowia wiąże się również zazwyczaj z podniesieniem lub przeniesieniem dużej części całkowitej masy ciała. Transport pacjentów wiąże się zatem z zadaniami, które często obciążają fizycznie personel karetki pogotowia. Odzwierciedla to wskaźnik zachorowalności, który jest wyższy niż w przypadku innych grup zawodowych.

Poszukiwany: idealny sprzęt transportowy
Niełatwo jest ustalić jaki sprzęt transportowy jest odpowiedni. Oprócz konwencjonalnych urządzeń, takich jak krzesła ewakuacyjne i nosze płachtowe, dostępne są obecnie alternatywne środki transportu, które dają możliwość odciążenia personelu pogotowia ratunkowego. Z różnych powodów, nie są one jeszcze rozpowszechnione. Nie są stosowane, ponieważ ratownicy nie wiedzą o ich istnieniu albo ich skuteczność w odciążaniu nie została szczegółowo zbadana. Kolejną przeszkodą są koszty ich zakupu w celu wyposażenia lub adaptacji floty pojazdów. W niektórych przypadkach alternatywny sprzęt transportowy musi być traktowany jako uzupełnienie wyposażenia konwencjonalnego, a nie jako jego zamiennik; prowadzi to do zwiększenia masy i konieczności zapewnienia większej przestrzeni w karetce.

Alternatywny sprzęt odciążający personel
W 2015 roku Niemiecki Zakład Społecznego Ubezpieczenia Wypadkowego dla sektora publicznego w Nadrenii Północnej-Westfalii zlecił Instytutowi Bezpieczeństwa i Zdrowia w Pracy DGUV (IFA) przeprowadzenie badania (www.dguv.de/ifa/publikationen/reports-download/reports-2019/ifa-report-3-2019/index.jsp) porównującego dwie konwencjonalne i dwie alternatywne formy sprzętu do transportu pacjentów po schodach. W ramach projektu szczegółowo zbadano skuteczność sprzętu w zmniejszaniu obciążenia. Zbadano transport manekina o wadze 75 kg po schodach za pomocą wózka schodowego lub wzmocnionych noszy przesuwnych do transportu po schodach, w porównaniu z wykorzystaniem konwencjonalnego krzesła ewakuacyjnego lub noszy płachtowych. 30 ratowników zostało wyposażonych w system pomiarowy CUELA (www.dguv.de/ifa/fachinfos/ergonomie/cuela-messsystem-und-rueckenmonitor/index.jsp ) oraz przeprowadzono z nimi wywiady dotyczące subiektywnego postrzegania stresu. System pomiarowy rejestrował postawę ciała i ruch oraz siły działania podczas transportu. Wykazano, że obciążenie fizyczne personelu pogotowia, zarówno mierzone obiektywnie metodami biomechanicznymi, jak i postrzegane subiektywnie, zostało zmniejszone dzięki zastosowaniu alternatywnych urządzeń. Przetestowane alternatywne formy sprzętu transportowego stanowią zatem wartościowe uzupełnienie tradycyjnych elementów wyposażenia.

Nie istnieje jednak uniwersalny sprzęt transportowy, która spełniałby wszystkie wymagania w szerokim zakresie warunków użytkowania. W związku z tym spośród dostępnych sprzętów należy wybrać element wyposażenia najbardziej odpowiedni w danej sytuacji. Jednym ze źródeł informacji o dostępnym wyposażeniu są bazy danych (Na przyklad: www.sicherer-rettungsdienst.de). Normy (takie jak EN 1789 - Ambulanse drogowe) zawierają zalecenia dotyczące sprzętu odciążającego ratowników i powinny być konsultowane podczas wyposażania nowych karetek pogotowia.

Obciążenie personelu pogotowia ratunkowego nie zmniejszy się jednak jedynie poprzez zakup alternatywnego wyposażenia do transportu. Dostępny sprzęt musi również nadawać się do użycia w danej sytuacji i być używany prawidłowo. Ważną rolę w tym zakresie odgrywają regularne szkolenia.

Dr. Christoph Schiefer
christoph.schiefer@dguv.de