Logo 25 Jahre KAN

KANBrief 4/19

BHP w dobie sztucznej inteligencji

Zautomatyzowane podejmowanie decyzji staje się coraz bardziej akceptowane. Uczenie maszynowe pozwala kadrze zarządzającej na podejmowanie decyzji dotyczących pracowników na bardziej szczegółowym poziomie niż kiedykolwiek wcześniej, w oparciu o kompleksowe informacje wstępnie wybrane przez algorytmy. Biorąc pod uwagę nowatorski charakter stosowanych technologii, należy pamiętać nie tylko o korzyściach dla pracowników, lecz także przyjrzeć się kwestiom związanym z bezpieczeństwem i higieną pracy.

Termin „sztuczna inteligencja” (SI) pojawił się w latach pięćdziesiątych XX wieku na konferencji naukowej, podczas której naukowcy postanowili zademonstrować maszynę, która zachowywała się jak inteligentny człowiek. „Inteligencja” wiązała się wówczas z używaniem języka, tworzeniem pojęć i umiejętnością doskonalenia się, a także rozwiązywania problemów pierwotnie „zarezerwowanych dla ludzi” ((McCarthy, J., Minsky, M. L., Rochester, N., Shannon, C. E., 1955, ‘A proposal for the Dartmouth Summer Research Project on Artificial Intelligence).

Badania nad SI początkowo miały charakter głównie eksperymentalny i koncentrowały się na wynalezieniu robotów, lecz z czasem coraz większą rolę odgrywały sieci neuronowe i moc obliczeniowa. Wraz z rosnącą pojemnością pamięci komputerowej i coraz doskonalszymi algorytmami pozwalają dziś na rozwój SI. Obecnie narzędzia i aplikacje wykorzystujące sztuczną inteligencję znajdują coraz częściej zastosowanie w społeczeństwie i instytucjach, od medycyny po opiekę społeczną, a także w miejscach pracy.

Sztuczna inteligencja w miejscu pracy
Istnieje szereg możliwości rozwoju miejsca pracy i wzrostu wydajności dzięki integracji aplikacji SI. Nie można pominąć jednak ważnych kwestii związane z bezpieczeństwem i higieną pracy (BHP), pojawiających się w związku z wykorzystaniem sztucznej inteligencji w miejscu pracy. Wykazano już, że stres, dyskryminacja (np. ze względu na uprzedzenia etniczne i/lub płciowe), większa niepewność, możliwości zwiększenia obowiązków w pracy i utraty pracy, a nawet zaburzenia mięśniowo-szkieletowe stanowią zagrożenia psychospołeczne w cyfrowych miejscach pracy ( Zob.“OSH and the future of work).Zagrożenia te pogłębiają się, gdy SI zostaje zintegrowana z istniejącymi już narzędziami technologicznymi, które nie zostały stworzone do tego celu lub gdy jest bezkrytycznie wdrażana do zarządzania i projektowania miejsca pracy.

Eksperci z europejskich instytucji BHP stwierdzili, że gromadzenie danych pracowników na potrzeby podejmowania decyzji w zakresie analizy, narzędzi i aplikacji opartych na sztucznej inteligencji jest obecnie jednym z najpilniejszych wyzwań w miejscach pracy. Praktycy jednak często po prostu nie zdają sobie sprawy z możliwości tych narzędzi zarządzania. Zagrożenia, takie jak stres czy utrata pracy (spowodowane np. zautomatyzowaniem zarządzania zasobami ludzkimi), pojawiają się, gdy technologie wzbogacone SI są wdrażane bez odpowiednich konsultacji i szkoleń lub komunikacji.

Temat dla normalizacji
W odpowiedzi na niektóre z tych kwestii, komitet ISO TC 260 działający w ramach Międzynarodowej Organizacji Normalizacyjnej od 2018 r. pracuje nad normą przeznaczoną do stosowania w miejscach pracy w odniesieniu do tablic informacyjnych 1 i systemów wskaźników wydajności wykorzystujących narzędzia SI. Norma ta zawiera przepisy dotyczące gromadzenia i wykorzystywania danych pracowników oraz tego, w jaki sposób należy zorganizować tablice, które prezentują i wykorzystują te dane. Narzędzia do gromadzenia danych stają się coraz bardziej interesujące, w szczególności dla przedsiębiorstw międzynarodowych. Jednolite, standardyzowane dane oparte na wskaźnikach są niezbędne do funkcjonowania narzędzi SI.

Przedstawiciele producentów oprogramowania wykorzystywanego w celu standardyzowania danych są aktywni w dyskusjach w ramach ISO. Ze względu na to, że wskaźniki BHP i bezrefleksyjne stosowanie narzędzi SI mogą mieć znaczący wpływ na bezpieczeństwo i higienę pracy, należy zaangażować również przedstawicieli praktyków i partnerów społecznych.

Normy międzynarodowe mogą być skutecznym sposobem wykorzystywania możliwości i potencjału narzędzi SI. Dlatego też międzynarodowe praktyki korporacyjne muszą być na pewnym poziomie porównywalne, a dane muszą być standardyzowane. Niezbędne jest zapewnienie udziału praktyków w dyskusjach i procesach wdrażania, aby były one ukierunkowane na człowieka, jak i funkcjonalne 2.

 

Assoc Prof Dr Phoebe V Moore
University of Leicester / Wissenschaftszentrum Berlin für Sozialforschung (WZB)
Pm358@leicester.ac.uk

 

1 Ekrany informacyjne wyświetlające wskaźniki przedsiębiorstwa, w tym wskaźniki BHP dla kadry zarządzającej
2 Rolf Jaeger, Komunikacja międzykulturowa i negocjacje w ramach europejskiego partnerstwa społecznego