KANBrief 1/13

Różnorodność norm w sektorze usług

Rośnie liczba norm dla sektora usług, wraz ze wsparciem Komisji Europejskiej i organizacji normalizacyjnych. Dzięki normom będzie możliwe porównania usług oraz sprzedaż usług na rykach różnych krajów. Normy te jednak rzadko koncentrują się na tematyce bezpieczeństwa i higieny pracy. BHP jest jednak często wymieniane w normie jako kryterium jakości usług.

Usługi towarzyszą nam od dnia urodzin aż do samej śmierci. Odzwierciedleniem tego jest liczba norm w sektorze usług oraz ich zróżnicowanie. Wśród tematów norm wymienić można przykładowo sprzątanie szkół, kształcenie dorosłych i działalność sportowo-rekreacyjną (nurkowanie, plażowanie, informacja turystyczna, obiekty typu spa). Znajdziemy również normy dotyczące usług zdrowotnych (medycyna chińska, chirurgia kosmetyczna), jak również domów opieki i usług pogrzebowych.

Normy w sektorze usług charakteryzują się jednak nie tylko różnorodnością, lecz również związkami z innymi tematami, takimi jak wymagania dotyczące umiejętności personelu świadczącego usługo i procedury zarządzania. Ponadto normy dotyczące usług są często powiązane z normami dotyczącymi wyrobów, ponieważ przedsiębiorstwa często chcą wprowadzić na rynek "pakiet całościowy", w skład którego wchodzą wyroby i usługi. Przykładem tego są normy, w których określone są nie tylko wymagania dotyczące sprzętu, narzędzi i akcesoriów wykorzystywanych w ogrodnictwie i budownictwie, lecz również zasady konserwacji i wynajmu.

Różnorodność wymaga strukturyzacji
Normalizacji w usługach brakuje odpowiedniej strategii planowania ze strony interesariuszy. Świadczący usługi często nie widzą wartości dodanej w normalizacji swoich "wyrobów", lub na odwrót - mała grupa może za pomocą norm promować na rynku własne interesy. Co więcej, nie pojawiła się jeszcze zharmonizowana podstawowa struktura dla tekstów norm, którą znamy na przykład z normalizacji w obszarze maszyn, mimo że przewodnik CEN nr 15 zawiera już zasady opracowywania norm dla usług. CEN pracuje obecnie nad poprawą tej sytuacji - powołana została Strategiczna Grupa Doradcza dla Usług1.

Komisja Europejska ze swej strony również podjęła działania za pomocą takich instrumentów jak dyrektywa 2006/123/WE dotycząca usług na rynku wewnętrznym, której celem było wzmocnienie rynku wewnętrznego w obszarze usług, nowe rozporządzenie w sprawie normalizacji2, w którym uwzględniono normalizację usług, Dyrektywa 98/34/WE, której zakres obejmuje teraz także usługi w kontekście procedur udzielania informacji w zakresie norm i przepisów technicznych.

Zwiększenie normalizacji usług to również jedna z "dwunastu dźwigni" na rzecz rozwoju jednolitego rynku. Opracowanie norm horyzontalnych, dotyczących na przykład informacji konsumenckiej, umów, procedur reklamacyjnych i wymagań stawianych dostawcom usług to jeden z celów projektu nowego mandatu dla CEN.

Konsekwencje dla bezpieczeństwa i ochrony pracy
Celem norm jest zapewnienie usług wysokiej jakości. A jakość określają najróżniejsze czynniki - zdaniem dostawców i klientów jednym z tych czynników są odpowiednie warunki pracy dostawców usług. W związku z tym w normach dotyczących usług znajdziemy również wymagania dotyczące bezpieczeństwa i ochrony zdrowia pracowników, czyli obszaru, który na poziomie europejskim regulują dyrektywy zgodnie z artykułem 153 TFUE3 oraz na poziomie krajowym za pomocą zespołu przepisów i rozporządzeń dotyczących BHP. W efekcie może dojść do sytuacji, w której będziemy mieli do czynienia z powielaniem przepisów lub ze sprzecznymi przepisami.

Norma DIN 77200 dotycząca usług w sektorze security (np. ochrona osób, usługi konwojenckie) również zawiera zapisy dotyczące bezpieczeństwa pracy i ochrony zdrowia w kontekście jakości. Komisja Ochrony Pracy i Normalizacji (KAN) oraz komitet normalizacyjny prowadziły rozmowy, w wyniku których ogólne przepisy dotyczące bezpieczeństwa i zdrowia pracowników zostały usunięte z treści normy. Dostawca usług musi jednak być w stanie udowodnić, że działa na rzecz bezpieczeństwa pracowników na wniosek zainteresowanego. Kompromis ten pokazuje, że dostawcy usług i klienci nie byli przygotowani na to, aby całkowicie zrezygnować z zapisów dotyczących bezpieczeństwa i higieny pracy w normie, nawet jeśli nie wymaga tego europejski system prawny.

Ze względu na to że znaczenie bezpieczeństwa i ochrony zdrowia nie jest od razu widoczne w wielu dokumentach normalizacyjnych i mandatów na opracowanie norm dla danych usług, zaleca się monitorowanie działalności normalizacyjnej w tym obszarze. W przypadku pojawienia się zapisów dotyczących BHP w normach zastosowanie powinno znaleźć stanowisko KAN dotyczące normalizacji usług4 oraz Przewodnik CEN Nr 15: zdrowie i bezpieczeństwo pracowników z zasady nie powinno być regulowane przez normy.

 

Angela Janowitz 
janowitz@kan.de   

1  1 CEN/BT WG 214 (SAGS)
2 Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1025/2012 w sprawie normalizacji europejskiej, opublikowane w Dzienniku Urzędowym UE L316/12 z dnia 14 listopada 2012 r.
3 Traktat o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej
4 http://www.kan.de/fileadmin/Redaktion/Dokumente/Basisdokumente/en/Deu/Hinweise_der_KAN_-_e.pdf