KANBrief Przyszłość normalizacji

Tornistry: fajny wygląd i bezpieczeństwo

Zapewnienie dzieciom widoczności na drodze do i ze szkoły pomaga zapobiegać wypadkom. To z kolei leży w interesie niemieckim instytucjom ubezpieczenia wypadkowego dla sektora publicznego. Bezpieczeństwo zapewniają dodatkowo tornistry, które mają odpowiednio dużą powierzchnię odbijającą światło i fluorescencyjną, jak wymagają tego przepisy normy DIN 58124. Jednak miejsca w konstrukcji tornistra, które zapewniają dobrą widoczność są zdecydowanie „niefajne”. W efekcie sprzedawanych jest coraz więcej tornistrów, które nie spełniają wymagań normy.

Stiftung Warentest, niemieckie stowarzyszenie konsumentów, uznaje tornistry za „kiepskie”, jeśli nie są wyposażone w materiał obijający światło i fluorescencyjny1. Norma DIN 58124 “Tornistry – wymagania i badania” określa, że co najmniej 10% powierzchni z tyłu i z boków tornistra musi być wyposażona w materiał odblaskowy. Zwiększa to widoczność po zmroku, gdy światła pojazdów odbijają się od tornistra. Odblaski nie zwiększają widoczności w świetle dziennym – w tym przypadku materiały fluorescencyjne zapewniają odpowiedni poziom bezpieczeństwa. Materiały te występują w dobrze znanym pomarańczowym, czerwonym lub żółtym kolorze kamizelek odblaskowych i zapewniają dobra widoczność. Norma DIN 58124 wymaga, aby 20% powierzchni tornistra pokryta była takimi materiałami.

Odblaski często są elementem wyposażenia tornistra, jednak niektórzy producenci nie zapewniają powierzchni z materiałów fluorescencyjnych, które zwiększają widoczność w ciągu dnia i po zmroku. Projektanci zdecydowanie mają problem, żeby dostosować różowe księżniczki czy ciemne smoki do kolorów określonych w normie. W efekcie podczas wyboru tornistra uczniowie szkoły podstawowej i ich rodzice kierują się „fajnym” wyglądem, a nie bezpieczeństwem. Reklama może również sprawić, że tornister zapewnia odpowiedni poziom bezpieczeństwa, nawet jeśli nie spełnia on wymagań określonych w normie.

Bezpieczeństwo wyrobów – co to takiego?

Instytucje nadzoru rynku mają jednak problem z podjęciem działań w związku z obecnością na rynku takich tornistrów. Niemiecka ustawa o bezpieczeństwie wyrobów określa w uwagach ogólnych, że wyroby nie mogą zostać wprowadzone na rynek, jeśli zagrażają bezpieczeństwu lub zdrowiu użytkowników. Normy wymienione w dzienniku urzędowym opisują szczegółowo, jak należy interpretować to wymaganie ogólne. Norma DIN 58124 również znajduje się wśród norm wymienionych w dzienniku. Jest jednak kwestią sporną, czy lista ta ma uzasadnienie dla kwestii wymagań dotyczących widoczności2. Pojawiają się różne opinie, czy tornister musi spełniać funkcje ostrzegawcze, aby w pełni uwzględnić zewnętrzne źródła zagrożeń, takie jak samochody oraz inni użytkownicy dróg.

Istnieje porozumienie, które mówi, że instytucje mogą podjąć działania, jeśli producent twierdzi, że jego wyrób spełnia wymagania normy DIN, a w rzeczywistości tak nie jest. Niezależnie od argumentów prawnych, uczniowie nie mają obowiązku używać tornistrów – mogą również używać plecaków lub toreb.

Rewizja normy stwarza możliwości

Norma DIN 58124 jest właśnie w trakcie rewizji w ramach okresowego dostosowywania do najnowocześniejszych rozwiązań. Rewizja ta stwarza możliwość bardziej skutecznego połączenia wymagań dotyczących wyglądu i widoczności. Czy fluorescencyjny materiał w kolorze różowym, zastosowany na dużym obszarze tornistra, nie mógłby skutkować poprawą widoczności? Czy smoki nie mogłyby mieć płomieni wyposażonych w diody LED? Czy powierzchnie odblaskowe i fluorescencyjne musza ze sobą sąsiadować, czy może udałoby się zwiększyć widoczność akcentując odpowiedni kontury?

Podczas rewizji normy na pewno należy zwrócić uwagę na wymagania dotyczące ergonomii. Ergonomiczny projekt tornistra to właściwość wyrobu, która podlega przepisom ustawy o bezpieczeństwie wyrobów i może skutkować umieszczeniem na liście norm publikowanej w dzienniku urzędowym.

W celu udzielenia odpowiedzi na pytania otwarte, ważne jest, aby specjaliści ds. bezpieczeństwa – na przykład przedstawiciele instytucji statutowego ubezpieczenia wypadkowego, stowarzyszeń konsumentów oraz instytucji państwowych – włączyli się aktywnie w rewizję normy. Jednocześnie komitet ds. bezpieczeństwa wyrobów (AfPS), który decyduje o tym, czy dana norma zostanie oficjalnie umieszczona na liście w dzienniku urzędowym, powinien także przyglądać się procesowi rewizji. Należy również podjąć działania podnoszące świadomość rodziców, szkół i innych zainteresowanych stron tak, aby wybierali oni odpowiednie tornistry. KAN, wraz z instytucjami partnerskimi zachęca do podjęcia działań w tym kierunku.

Werner Sterk
sterk@kan.de

1 Raport z badań nr 03/2013, www.test.de/Schulranzen-Viele-Ranzen-leuchtennicht-4504907-0
(w języku niemieckim)
2 Forum DGUV nr 10/11, strony 19-21, www.dguv-forum.de/files594/11-36-093_DGUV_Forum_10-2011.pdf (w języku niemieckim)