KANBrief Przyszłość normalizacji

Inteligentne środki i systemy środków ochrony indywidualnej

Środki ochrony indywidualnej (ŚOI) są ciągle rozwijane, aby spełnić potrzeby użytkowników wykorzystujących je do pracy zawodowej i prywatnie. Jednym z kierunków są inteligentne środki ochrony indywidualnej lub wręcz inteligentne systemy środków ochrony indywidualnej. Pierwsze takie wyroby pojawiły się już na rynku, jednak wprowadzenie na rynek złożonych ŚOI przeznaczonych do użytku w miejscu pracy wymaga pokonania jeszcze kilku przeszkód.

W ostatnich latach instytuty badawcze i przedsiębiorstwa realizowały projekty dotyczące opracowania ŚOI lub systemów ŚOI, współfinansowane przez Unię Europejską lub instytucje krajowe czy regionalne. Wśród przykładów znajdziemy takie rozwiązania jak:

  • Urządzenia do komunikacji i lokalizacji użytkownika

  • Czujniki monitorujące czynniki fizjologiczne i środowiskowe (np. dla strażaków)

  • Elementy chłodzące i grzewcze, które działają wtedy, gdy jest to potrzebne, reagując na pomiary funkcji organizmu i temperatury zewnętrznej

  • Aktywne ŚOI, które działają jak urządzenie zatrzymania awaryjnego, na przykład gdy urządzenia laserowe lub piły łańcuchowe zagrażają bezpieczeństwu użytkownika

  • Elastyczne materiały emitujące światło, które zapewniają doskonałą widoczność

Rozwiązania te wymagają zastosowania elementów elektronicznych w środkach ochrony indywidualnej. Inteligentne systemy wymagają również (bezprzewodowego) łącza z urządzeniami zewnętrznymi. Dzięki temu osoba odpowiedzialna (np. kierownik ds. bezpieczeństwa, komendant straży pożarnej) może interweniować, gdy członek załogi powinien zostać ostrzeżony o niebezpiecznej sytuacji lub potrzebuje pomocy.

Wyroby niegotowe na rynek

Oczywiste jest, że element dodane nie mogą stwarzać nowych zagrożeń lub powodować dyskomfort użytkownika. Muszą one również funkcjonować prawidłowo we wszystkich możliwych do przewidzenia warunkach zastosowań. Gdy bezpieczeństwo strażaka, a być może nawet jego życie zależą od prawidłowego przesyłania informacji z czujników elektronicznych umieszczonych w systemie środków ochrony, kluczowym jest, aby zapewnić ich prawidłowe działanie nawet w wysokiej temperaturze, czy też w budynku wypełnionym dymem. Należy przetestować utrzymanie tej funkcjonalności. W tym celu trzeba osiągnąć porozumienie dotyczące minimalnych wymagań dla technicznej niezawodności systemów. Należy również zapewnić systemy awaryjne.

Tak długo jak nie istnieje standaryzowana metoda badania tych elementów, ani pracodawcy ani pracownicy nie mogą ufać tego typu rozwiązaniom technicznym – nawet jeśli ich wartość dodana jest powszechnie uznana.

Nie można również ignorować kwestii bezpieczeństwa i prywatności. Systemu muszą być skutecznie zabezpieczone przez atakiem hakerów. Szczególnie w przypadku przetwarzania danych o czynnościach fizjologicznych, należy ustalić protokół działania i określić, w jaki sposób zapewnić zarządzanie danymi, tak, aby zapewnić użytkownikowi ochronę prywatności.

Producenci muszą zwracać uwagę również na ergonomię systemu. Użytkownik odzieży ochronnej, obuwia, rękawic połączonych ze ochronami głowy i środkami ochrony układu oddechowego, a nawet urządzeniami chroniącymi przed upadkiem z wysokości będzie wymagał, aby wszystkie te elementy były doskonale dopasowane. Elementy inteligentne muszą być zintegrowane w taki sposób, aby użytkownik otrzymywał informację z jednego źródła. W przeciwnym przypadku pojawia się ryzyko „przeciążenia informacją”” użytkownik systemu albo cały czas skupia się na ostrzeżeniach i informacjach, które otrzymuje albo po prostu je ignoruje.

Zmiany w przepisach zdecydowanie ułatwiłyby wprowadzenie inteligentnych środków ochrony indywidualnej i systemów. Urządzenia te nie podlegają już wyłącznie przepisom dotyczącym ŚOI, lecz również innym, takim jak dyrektywa w sprawie urządzeń radiowych czy dyrektywa w sprawie kompatybilności elektromagnetycznej. Często jednak brakuje harmonizacji między różnymi aktami prawnymi, a także praktycznych przewodników. Aby wykazać zgodność ze wszystkimi odpowiednimi przepisami, należy włączyć w ten proces kilka jednostek notyfikowanych, jak i instytucji nadzoru rynku.

W wielu przypadkach rozwiązaniem są normy i wytyczne w zakresie najlepszych praktyk. CEN/CENELEC podjął już starania, aby rozpocząć prace nad normami i raportami technicznymi. Aby wykorzystać istniejący potencjał, kluczowa jest współpraca między ekspertami z różnych dziedzin.

Henk Vanhoutte
henk.vanhoutte@eu-esf.org