Logo 25 Jahre KAN

KANBrief Przemysł 4.0: czy to naprawdę rewolucja?

Bezpieczny dostęp do zbiorników ciśnieniowych

© Politecnico di Milano

Operatorzy i technicy muszą często wchodzić do zbiorników ciśnieniowych w celu wykonania prac budowlanych, konserwacyjnych, naprawczych i kontrolnych. Jednakże punkty dostępu, przez które muszą przejść w tym celu, są często tak małe, że chociaż dostęp do nich jest możliwy, ratowanie tych pracowników w razie wypadku stwarza znaczne trudności. Politechnika Mediolańska przeprowadziła szereg badań w tym zakresie w ramach opracowywania przez studentów dwóch prac magisterskich.

Około 20 000 kotłów płomienicowo-płomieniówkowych musi być kontrolowanych w Niemczech co pięć lat. Oznacza to, że w przeciętnym dniu do kotła wchodzi średnio 20 techników1. Jeżeli dodamy pracowników zaangażowanych w produkcję i konserwację zbiorników ciśnieniowych, można przyjąć, że ich liczba jest znacznie wyższa.

Prace wykonywane wewnątrz zbiorników ciśnieniowych stwarzają ryzyko poważnych wypadków, na przykład z powodu braku tlenu i ostrego narażenia na substancje niebezpieczne. W takich okolicznościach działania ratownicze są trudne, zwłaszcza gdy poszkodowana osoba jest nieprzytomna, ponieważ otwór zapewniający dostęp do zbiorników jest zwykle eliptyczny i ma wymiary tylko 300 mm × 400 mm lub 320 mm × 420 mm. W 2017 r. na Politechnice Mediolańskiej w ramach studiów magisterskich z dziedziny bezpieczeństwa i inżynierii prewencyjnej w przemyśle przetwórczym zbadano kwestię dostępu do wnętrz kotłów parowych płomieniówkowych i kotłów parowych z ciągiem wodnym. Na podstawie analizy zagrożeń i oceny ryzyka przeanalizowano działania, jakie należy podjąć przed wejściem pracowników do kotła, aby zapewnić bezpieczną pracę. Było to konieczne, ponieważ nie istnieją obecnie żadne alternatywne systemy (takie jak wykorzystanie robotów), które mogłyby w pełni zastąpić pracowników.

Dzięki badaniom prowadzonym w siedzibie producenta zbiornika ciśnieniowego można było precyzyjnie przeanalizować procedury pracy. Zbadano wpływ zmiany położenia włazu lub zwiększenia jego przekroju poprzecznego na łatwość wejścia i wyjścia w sytuacji awaryjnej. Jednocześnie wzięto również pod uwagę stabilność mechaniczną zbiornika ciśnieniowego, ponieważ rozszerzenie otworu dostępowego nieuchronnie prowadzi do spadku jego stabilności. W celu zrekompensowania utraty stabilności można zastosować różne środki techniczne, w tym zwiększenie grubości ścianek zbiornika lub montaż elementów wzmacniających.

Uwzględniono również potencjalną potrzebę uratowania z wnętrza zbiornika pracowników po urazie lub nagłej niewydolności serca. Szczególną uwagę zwrócono na prewencyjne rozwiązania techniczne, które umożliwiają skrócenie czasu potrzebnego na regularne inspekcje zbiorników (kontrole oparte na analizie ryzyka), a także na szczególne procedury dla służb ratowniczych, które skracają czas potrzebny na przeprowadzenie akcji. Badanie miało również na celu określenie, jakie szkolenia należy zapewnić służbom ratowniczym oraz jaki sprzęt ochrony indywidualnej i wyposażenie ratownicze są dla nich odpowiednie. Odpowiednia instrukcja użytkowania sprzętu jest konieczna w celu zapewnienia bezpieczeństwa personelu pracującego w ograniczonych przestrzeniach i zapobiegania (poważnym) wypadkom. Aspekty te mają zasadnicze znaczenie dla pomyślnego zakończenia akcji ratowniczych, podczas których pracownicy muszą wchodzić do zbiorników ciśnieniowych.

Kolejnym aspektem badań był fizyczny stres odczuwany przez ratowników. Do ciała ratownika podłączono czujniki w celu rejestrowania częstości akcji serca, nasycenia tlenem i innych parametrów. Przed i po badaniu pobrano również próbki krwi. Umożliwiło to pomiar zmęczenia i stresów odczuwanych przez ratownika podczas akcji ratowniczych w ograniczonych przestrzeniach. W wyniku tej procedury uzyskano użyteczne informacje, na podstawie których można z kolei sformułować wymagania dotyczące właściwości fizycznych i wydajności ratowników uczestniczących w operacjach ratowniczych w zamkniętych pomieszczeniach.

Planuje się rozszerzenie badań na kolejne typy zbiorników ciśnieniowych, w tym zbiorniki z przeszkodami wewnętrznymi (np. mieszadła). Wyniki te mają zostać wykorzystane przy opracowywaniu skutecznych działań ratowniczych. Najlepiej byłoby, gdyby były one również brane pod uwagę podczas prac normalizacyjnych dotyczących zbiorników ciśnieniowych..

Adriano Paolo Bacchetta

Przewodniczący of EURSAFE2
Współpracownik Bezpieczeństwa MŚP
presidente@eursafe.eu

Giuseppe Nano
Ivan Belianin
Indrit Dangaj

Politechnika Mediolańska

1 Patrz również KANBrief 2/13
www.kan.de/pl/publikationen/kanbrief/normalizacja-instrumentem-prewencji/akcje-ratownicze-ze-zbiornikow-i-przestrzeni-zamknietych-niedoceniony-problem/
2
European Interdisciplinary Applied Research Center for Safety - Europejskie Interdyscyplinarne Centrum Badawcze
ds. Bezpieczeństwa,
https://eursafe.eu