Logo 25 Jahre KAN

KANBrief 2/19

Ochrona przed promieniowaniem UV i nowe rozporządzenie w sprawie ŚOI: słońce bez ryzyka!

Słońce bywa bardzo przyjemne i jest także bardzo ważne dla organizmu człowieka. Może być jednak również niebezpieczne, czego najbardziej oczywistym znakiem są oparzenia słoneczne. Nawet bez widocznego zaczerwienienia skóry, za każdym razem, gdy się opalamy „ładujemy” nasze osobiste konto UV, a nasza skóra ma dobrą pamięć. Nadmierna ekspozycja powoduje raka skóry, który jest obecnie najczęstszą formą nowotworu. Ochrona przed promieniowaniem słonecznym jest zatem bardzo ważna.

W Niemczech rak płaskonabłonkowy jest od 2015 roku formalnie uznany za chorobę zawodową, a pracodawcy są zobowiązani do ochrony swoich pracowników przed promieniowaniem UV i zapewnienia odpowiedniej odzieży ochronnej. Nie widać jednak, aby sytuacja ulegała poprawie, ponieważ z roku na rok wzrasta narażenie na promieniowanie UV. Nad wodą i w wodzie, a także na jasnym tle odbicie powoduje znaczny wzrost promieniowania UV. Nawet pozostając w cieniu nadal jesteśmy narażeni na 50% pierwotnego poziomu promieniowania UV.

Odzież ochronna jest bardziej skuteczna niż krem przeciwsłoneczny
Ze względu na tak wysoki poziom ekspozycji, często nie wystarczy po prostu nałożyć krem na odsłonięte obszary skóry. Kremy przeciwsłoneczne, nawet te, które oferują wysoki współczynnik ochrony przeciwsłonecznej, są tylko rozwiązaniem krótkoterminowym, a ponadto są niewygodne. Są skuteczne tylko wtedy, gdy nakłada się grubą warstwę, czyli ok. 20 - 30 mililitrów dla osoby dorosłej. Kremy przeciwsłoneczne zawierające filtry chemiczne mają dodatkową wadę w postaci zwiększonego pocenia się, ponieważ zamieniają promieniowanie UV w ciepło. Kremy zawierające filtr mineralny są trudne do stosowania i wywołują uczucie lepkości na skórze. Oba typy często przyciągają kurz i należy często powtarzać ich aplikację. Jeżeli zamiast tego mamy na sobie zwyczajną koszulkę, np. z bawełny, zapewnia ona współczynnik ochrony przed promieniowaniem UV (SPF) wynoszący zaledwie 10, a gdy koszulka jest mokra - tylko 3. Nie jest to więc odpowiednia alternatywa.

Jednym z możliwych rozwiązań jest zastosowanie koszulek i czapek chroniących przed promieniowaniem UV oraz osłon karku na hełmach ochronnych. Działanie ochronne osiąga się zazwyczaj dzięki zastosowaniu bardzo drobnych włókien w połączeniu ze specjalnym procesem tkania. Wynikiem tego jest bardzo gęsta, wielowarstwowa tkanina, która blokuje ponad 98% promieniowania UVA i UVB. Promieniowanie UV nie dociera do skóry, a wyroby te są wygodne i lekkie w użytkowaniu.

Wyroby chroniące przed promieniowaniem UV to ŚOI
Produkcja środków ochrony indywidualnej (ŚOI) podlega rozporządzeniu (UE) 2016/425 w sprawie środków ochrony indywidualnej, które w kwietniu 2018 roku zastąpiło dyrektywę w sprawie ŚOI. Rozporządzenie zawiera nowy wymóg dotyczący ŚOI zaprojektowanych w celu ochrony skóry, w tym przed promieniowaniem UV. Oznacza to, że producenci i dostawcy ochronnej odzieży roboczej zapewniającej ochronę przed promieniowaniem UV muszą wykazać, że środek ochrony indywidualnej „jest w stanie pochłaniać lub odbijać większość energii promieniowania w szkodliwym paśmie długości fal”. W związku z tym, jeżeli elementy odzieży są wyposażone w specjalną ochronę przed promieniowaniem UV, stanowią one obecnie ŚOI i muszą spełniać odpowiednie wymagania rozporządzenia. Jeżeli na przykład na placu budowy stosowane są koszule chroniące przed promieniowaniem UV, muszą one zostać zaprojektowane i przetestowane również jako odzież ostrzegawcza o intensywnej widzialności zgodnie z normą EN ISO 204711. Firmy muszą zapewnić, że używają wyłączni odzieży ochronnej z odpowiednim certyfikatem2 (BG BAU).

Potrzebna normalizacja
Zgodnie z europejskim rozporządzeniem w sprawie środków ochrony indywidualnej, odzież ochronna podlega regulacji zharmonizowanej normy europejskiej EN ISO 136883; nie sformułowano w niej jednak żadnych wymagań dotyczących ochrony przed promieniowaniem UV. W obszarze tekstyliów ochrona przed promieniowaniem UV została sklasyfikowana i oznaczona zgodnie z normą EN 13758-24 lub AS/NZS 4399:20175. Wymagania rozporządzenia w sprawie środków ochrony indywidualnej nie są jednak systemowo uwzględniane w tych dwóch normach.

Nie istnieje zatem żadna norma uzupełniająca zasadnicze wymagania rozporządzenia w sprawie środków ochrony indywidualnej w odniesieniu do ochrony skóry przed promieniowaniem UV. Oprócz metody pomiaru norma taka powinna zawierać konkretne wymagania dotyczące poziomu ochrony przed promieniowaniem UV zapewnianej przez odzież, która nie powinna nadmiernie pogarszać komfortu użytkownika. W stosownych przypadkach można by uwzględnić istniejące normy, takie jak australijska norma AS/NZS 4399:2017 lub norma UV STANDARD 8016 opracowana w Europie przez kilka instytutów badawczych. Zadaniem komitetów normalizacyjnych ds. środków ochrony indywidualnej jest skorygowanie tego deficytu, a tym samym wsparcie producentów, instytucji prowadzących badania, a także użytkowników.

 

Markus Courtial                              Dr Michael Thierbach
arbeitsschutz@iq-uv.com         thierbach@kan.de

1  EN ISO 20471+A1:2016-11, Odzież o intensywnej widzialności - Metody badania i wymagania
2 Stosowanie tego rodzaju ochrony przeciwsłonecznej i cieplnej jest premiowane przez niemiecki Zakład Społecznego Ubezpieczenia Wypadkowego dla sektora budownictwa (BG BAU)
3 EN ISO 13688:2013-07, Odzież ochronna -- Wymagania ogólne
4 EN 13758-2+A1:2006-12, Tekstylia - Właściwości ochronne przed działaniem promieniowania UV - Część 2: Klasyfikacja i znakowanie
5 AS/NZS 4399:2017, Odzież chroniąca przed słońcem – Ocena i klasyfikacja
6 UV STANDARD 801, Ogólne i szczególne warunki przyznawania uprawnień do oznaczania produktów konsumenckich etykietą UV STANDARD 801, 2019 r., Międzynarodowe Stowarzyszenie Badań w zakresie Stosowanej Ochrony przed Promieniowaniem UV (International Testing Association for Applied UV Protection)