KANBrief 2/19

Normalizacja i certyfikacja inteligentnych środków ochrony indywidualnej

Przed kamerą stoi strażak ubrany w odzież ochronną o inteligentnych elementach ochrony.© www.goodpro.cz

Inteligentne środki ochrony indywidualnej (ŚOI) oferują szeroki zakres nowatorskich zastosowań i wyższy poziom ochrony. To samo dotyczy inteligentnych systemów ochrony indywidualnej (sŚOI) i zespołów ŚOI  (KANBrief 1/16).  Mamy do czynienia z ogromnym rozwojem inteligentnych technologii, jednak przedsiębiorstwa nadal mają trudności, aby wprowadzić do obrotu wyrobów w ilości masowej. Wspólna inicjatywa instytucji badawczych i stowarzyszeń producentów ma na celu zwiększenie efektywności rozwoju i oceny zgodności inteligentnych środków i systemów środków ochrony indywidualnej.

Wiele opracowanych dotychczas inteligentnych systemów nie trafiło jeszcze na rynek ze względu na złożoność oceny zgodności (tj. certyfikacji) w porównaniu z tradycyjnymi ŚOI. Ponadto nie zajęto się jeszcze w wystarczającym stopniu wymaganiami (i obawami) użytkowników końcowych, a to ich bezpieczeństwo mogą efektywnie poprawić inteligentne funkcje. Krytyczne elementy dyskusji to etyka, bezpieczeństwo i ochrona danych. W jaki sposób i kto powinien przetwarzać dane dotyczące zdrowia użytkownika oraz jak długo powinny one być przechowywane? Jakie wymagania muszą być spełnione w odniesieniu do konserwacji elementu inteligentnego ŚOI lub systemu ŚOI? Czy zmienia się zachowanie użytkownika wyposażonego w inteligentny sprzęt ochrony indywidualnej i czy w związku z takimi zmianami w zachowaniu pojawiają się nowe zagrożenia? Ze względu na to, że pytania te (które jak na razie pozostają bez odpowiedzi) są ściśle związane z odpowiedzialnością za wyrób, postępowanie zarówno jednostek notyfikowanych (NB), jak i producentów w dziedzinie inteligentnych środków ochrony indywidualnej wydaje się być bardzo ostrożne.

Brak norm dla wyrobów lub systemów tego typu jest z pewnością czynnikiem zwiększającym złożoność oceny zgodności. W 2017 r. Komisja Europejska wystosowała wniosek normalizacyjny dla zaawansowanej odzieży i zestawów odzieży zapewniających ochronę przed gorącem i płomieniem oraz wykorzystujących zintegrowane inteligentne tekstylia i elementy nietekstylne. Prace prowadzone w związku z tym wnioskiem są koordynowane przez forum branżowe ŚOI CEN-CENELEC i postępują dobrze. Oczekuje się, że pierwszy raport techniczny określający terminy i definicje zostanie opublikowany w drugiej połowie 2019 r., natomiast raport techniczny w sprawie doboru, użytkowania, i konserwacji ma zostać opublikowany przed latem 2020 r. Oba te dokumenty będą przydatne dla wszystkich rodzajów inteligentnych środków i systemów środków ochrony indywidualnej. Opracowywana jest również norma określająca wymagania dotyczące wyrobów - ma ona zostać opublikowana przed końcem 2021 roku. We wrześniu 2017 r w CEN-CENELEC odbyło się seminarium na temat normalizacji inteligentnych ŚOI/systemów ŚOI. Drugie seminarium zaplanowano na 14 października 2019 r. – wszystkie zainteresowane strony są zaproszone do podzielenia się doświadczeniami i obawami.

Aby zapewnić użytkownikom, przedstawicielom przemysłu i jednostkom notyfikowanym podstawę do podejmowania decyzji, nierozwiązane kwestie muszą być rozpatrywane interdyscyplinarnie. Zamierzamy wykorzystać ankiety i wywiady w celu uzyskania opinii różnych grup interesariuszy.

Otrzymaliśmy już odpowiedzi od przedsiębiorstw w kilku krajów. Około 85% tych firm prowadzi działalność w obszarze ŚOI i systemów ŚOI; pozostała część dostarcza zespoły środków ochrony indywidualnej. Według respondentów, około 46% z nich dostarcza już wyroby z tej innowacyjnej dziedziny. Podobna liczba przedsiębiorstw znajduje się obecnie w fazie rozwoju i/lub oceny zgodności dla inteligentnych ŚOI i systemów ŚOI.

Koszty i czas związane z opracowaniem wyrobu i przeprowadzeniem oceny zgodności należy uznać za “wyzwanie”: opracowanie inteligentnego ŚOI lub systemu ŚOI trwa zazwyczaj od 12 do 24 miesięcy (średnio 16 miesięcy). Koszty tego etapu wahają się od 50 000 EUR do 250 000 EUR (średnio 110 000 EUR). Czas przeprowadzenia oceny zgodności (tj. etap certyfikacji) wynosi od 6 do 24 miesięcy (średnio 9 miesięcy). Koszt tego etapu wynosi od 10 000 EUR do 25 000 EUR (średnio 20 000 EUR). Niektóre przedsiębiorstwa podały, że koszt i czas trwania oceny zgodności przekroczył nawet 50 000 EUR i 24 miesiące.

Gdy wyrób staje się coraz bardziej złożony, rosną odpowiednio koszty i czas związane z jego opracowaniem i przeprowadzeniem oceny zgodności. Niemniej jednak prawie połowa respondentów działająca w obszarze inteligentnych ŚOI i systemów ŚOI to małe i średnie przedsiębiorstwa (MŚP).

Naszym celem jest zbadanie możliwości zwiększenia efektywności opracowywania i prowadzenia oceny zgodności inteligentnych ŚOI oraz systemów ŚOI. Zapraszamy kolejne firmy do udziału w badaniu www.surveymonkey.de/r/GWHTBSM. Zamierzamy wykorzystać zebrane informacje w celu wsparcia procesu tworzenia wytycznych/mapy drogowej dla certyfikacji innowacyjnych ŚOI/ systemów ŚOI. Kolejne kroki obejmują publikację kwestionariusza oceny perspektyw jednostek notyfikowanych i użytkowników końcowych.

Jan Vincent Jordan (RWTH Aachen/ITA)
Henk Vanhoutte (European Safety Federation)
Karin Eufinger (Centexbel)
Daniela Zavec (Titera)
Jan.jordan@ita.rwth-aachen.de