KANBrief 2/15

Zorganizowane podejście do większej dostępności w normach

Już w 2001 roku ISO rekomendowała w Przewodniku ISO nr 711, aby uwzględniać w normach aspekty dostępności. Zalecenia te wspiera dokument ISO/TR 224112, w którym znajdują dane dotyczące ergonomii i wskazówki, jak stosować przewodnik ISO. Ten raport techniczny, opublikowany w 2008 roku, jest teraz dostępny również w języku niemieckim w formie specyfikacji DIN SPEC 33421.

W świecie zdominowanym przez technologię, nie zawsze łatwo jest wdrażać postanowienia Konwencji ONZ o Prawach Osób Niepełnosprawnych, której celem jest zwrócenie uwagi na osoby starsze i niepełnosprawne. Po pierwsze, nie jest do końca jasne, jakie umiejętności posiadają te osoby do wykonywania różnych zadań. Drugim wyzwaniem jest określenie szczegółowych potrzeb osób niepełnosprawnych w przełożeniu na technologię – przykładem tego jest uwzględnianie w projektowaniu budynków przestrzeni dla wózków inwalidzkich.

Podejście ogólne

W taki sam sposób, w jaki każda norma dotycząca wyrobów musi uwzględniać wymiary i siły fizyczne ciała ludzkiego, złożona dziedzina włączenia wymaga podejścia ogólnego, z jednakowymi wymaganiami dla tych samych zagadnień. Wyjaśnianie tego problemu dla poszczególnych obszarów technologii do specjalnego zastosowania byłoby zadaniem niewykonalnym, z punktu widzenia ogromnej liczby komitetów normalizacyjnych ds. poszczególnych wyrobów oraz braku prawdziwych ekspertów zajmujących się dostępnością.

Dotychczas dokumenty dotyczące tej kwestii miały charakter wyłącznie polityczny, a przełożenie ich treści na specyfikacje wymiarowe i minimalne wymagania, stanowi poważny problem nawet dla ekspertów zasiadających w komitetach normalizacyjnych, które zajmują się danymi wyrobami i usługami. Tę lukę w wiedzy, która jest niezbędna do wdrożenia, wypełnił w pewnym stopniu raport techniczny ISO/TR 22411:2008, który został właśnie opublikowany w języku niemieckim w formie specyfikacji DIN SPEC 33421.

ISO/TR 22411 konkretyzuje ogólniki

Raport techniczny wspiera przewodnik ISO/IEC nr 71 i dostarcza danych z obszaru ergonomii oraz zdolności sensorycznych, fizycznych i kognitywnych człowieka, które mogą zostać bezpośrednio wykorzystane. Zawiera również informacje na temat uwzględniania alergii. Stanowi przewodnik do projektowania dostępnych wyrobów, usług oraz środowisk, które można odnaleźć w codziennym życiu na rynku produktów konsumenckich i w miejscu pracy. Określono na przykład siłę obsługi klamki do drzwi, którą osoba o obniżonej sprawności ruchowej jest w stanie wywrzeć, aby otworzyć drzwi. Niektóre z wymienionych środków wspierają także interoperacyjność wyrobów z technologiami wspomagającymi i innych urządzeń.

Struktura raportu jest taka sama, jak struktura przewodnika ISO/ IEC nr 71. Dla każdego punkt przewodnika opracowano wyjaśnienie koncepcji, razem ze szczegółowymi danymi dotyczącymi wymiarów, sił, kątów, itp. Tak jak percentyle wymiarów ludzkiego ciała, dane te mogą być zastosowane do każdego problemu technicznego, czy to w normach dotyczących publicznie dostępnych pomieszczeń, czy też do projektowania miejsc pracy, takich jak biura, lecz również w normach dotyczących maszyn.

Raport techniczny przeznaczony jest w pierwszej kolejności dla komitetów normalizacyjnych – ma wyjaśnić, w jaki sposób włączyć zagadnienie dostępności do norm i innych dokumentów. Będzie jednak przydatny także dla producentów, firm opracowujących i dostarczających usługi podczas projektowania wyrobów i systemów.

Złożone opracowanie

Podczas złożonego procesu opracowywania raportu technicznego nie zawsze można było powołać się na zatwierdzone, uznane wyniki. Dane znajdujące się w raporcie otrzymano w wyniku długich negocjacji między kilkoma ekspertami z międzynarodowego grona specjalistów.

Proces ten nie został jeszcze zakończony. Zaraz po opublikowaniu pierwszego wydania raportu ISO/TR rozpoczęto prace nad jego rewizją. Celem jest zgromadzenie zdecydowanie większej wiedzy i usystematyzowanie jej w bardziej praktycznej formie. Można więc założyć, że istniejąca wiedza, będzie stale poszerzana. Wszyscy specjaliści, którzy mogą włączyć się w ten proces proszeni są o nawiązanie kontaktu z odpowiednimi komitetami normalizacyjnymi. Tylko w ten sposób można zdobyć doświadczenie niezbędne do kompleksowego zastosowania danych w szerszej działalności normalizacyjnej, najlepiej we wszystkich obszarach technologii poprzez normy dotyczące ergonomii.

Bernhard Kempen
bernhard.kempen@din.de 

Norbert Breutmann
n.breutmann@arbeitgeber.de

1 Przewodnik ISO/IEC nr 71, Przewodnik dotyczący dostępności w normach
http://isotc.iso.org/livelink/livelink/ open/8387461
2 Dane z dziedziny ergonomii i wytyczne do stosowania przewodnika ISO/IEC nr 71 dla wyrobów i usług w celu uwzględnienia potrzeb osób starszych i niepełnosprawnych