Logo 25 Jahre KAN

KANBrief 3/17

Opieka zdrowotna w przyszłości: jeden możliwy scenariusz

© Michael Hüter

Państwa członkowskie UE mogą zorganizować krajowy system opieki zdrowotnej według własnego uznania. Jednocześnie wiele europejskich i międzynarodowych norm ma celu coraz większe zharmonizowanie tego obszaru. Czy sposoby leczenia będą w przyszłości określone w mniejszym stopniu przez specyfikacje krajowych instytucji ubezpieczenia społecznego i stowarzyszeń medycznych, a w większym przez standaryzowany europejski system opieki zdrowotnej? Fikcyjne studium przypadku przedstawia jedno z możliwych rozwiązań.

Komisja Europejska planuje wykorzystać normy europejskie między innymi do promowania transgranicznych usług w dziedzinie ezdrowia, telemedycyny, zharmonizowanych rejestrów chorób nowotworowych oraz jakości aplikacji medycznych1. Celem działań Komisji jest również wykorzystanie w innych dziedzinach doświadczeń ze standaryzacji kontroli jakości leczenia raka piersi. Zharmonizowane wymagania dla laboratoriów medycznych istnieją od 2012 roku w formie normy ISO 15189.
Jeden z możliwych scenariuszy: Dane radiologa, u której zdiagnozowano raka piersi są przesyłane drogą elektroniczną między instytucjami świadczącymi usługi medyczne w różnych krajach, a jej zdjęcia rentgenowskie i próbki tkanek analizowane są zagranicą. Rak piersi leczony jest zgodnie z procedurami zapewnienia jakości, zgodnie z europejskimi normami. Leczenie monitorowane jest za pomocą standaryzowanej aplikacji medycznej, która rejestruje na przykład dane fizjologiczne pacjentki.

Usługi medyczne na różne sposoby pojawiają się w normalizacji: norma EN 16372: Usługi chirurgii estetycznej jest sprzeczna z niemieckim prawem medycznym do tego stopnia, że nadal jest przez Niemcy odrzucana. Usługi świadczone przez lekarzy z dodatkowymi kwalifikacjami w dziedzinie homeopatii reguluje norma EN 16872. Istnieje seria norm międzynarodowych, takich jak ISO 18668, dotyczących medycyny chińskiej.
Pacjent operowany jest przez chirurga plastycznego certyfikowanego zgodnie z normą, który nie spełnia jednak wymagań określonych w niemieckich przepisach dotyczących medycyny. Dodatkowe leczenie lekami homeopatycznymi i medycyną chińską realizowane jest w oparciu o wymagania określone w normie.

Komitet CEN/TC 450 planuje opracowanie normy dotyczącej zaangażowanie pacjenta w opiekę skupioną na jego potrzebach. Norma ISO 22870 reguluje Badania w miejscu opieki nad pacjentem - Wymagania dotyczące jakości i kompetencji.
Pacjent otrzymuje opiekę skupioną na jego potrzebach i uczestniczy w procesie decyzyjnym, zgodnie z wymaganiami normy. Niektóre badania, na przykład mające ustalić w nagłym przypadku wartości funkcjonowania nerek opierają się na normie EN ISO 22870.

Celem prac nowego komitetu ISO/TC 304 jest normalizacja administracji w systemie opieki zdrowotnej. Od 2012 roku funkcjonuje również norma EN 15224 dotyczą systemów zarządzania jakością. DIN prowadzi obecnie prace nad projektem normy dotyczącym sprzątania w szpitalach.
Szpitale, centra rekonwalescencji i gabinety lekarskie są zarządzane i sprzątane zgodnie z normami europejskimi i międzynarodowymi.

Kto stoi za tym trendem?
Komisja Europejska formalnie akceptuje, że zgodnie z artykułem 168 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej2, Państwa Członkowskie mają obowiązek organizacji i świadczenia usług zdrowotnych i opieki medycznej. Jednocześnie Komisja dąży do wykorzystania norm, aby usprawnić transgraniczną opiekę zdrowotną, a także wzmocnić prawa pacjentów oraz ich bezpieczeństwo.

CEN oraz ISO wykorzystują ten trend. Po wstępnych pracach, które prowadziła Strategiczna Grupa Doradcza CEN ds. Usług3, grupa fokusowa „Usługi opieki zdrowotnej” opracowuje rekomendacje dla Rady Technicznej CEN4. Celem działań grupy fokusowej jest znalezienie wspólnych celów i języka dla takich tematów jak procesy, budynki i wyposażenie, zarządzanie i wytyczne w obszarze opieki zdrowotnej.5

Opór na poziomie krajowym
Na posiedzeniu Rady Ministrów UE Polska skrytykowała działalność normalizacyjną w obszarze opieki zdrowotnej6. Do inicjatywy tej dołączyły Niemcy i inne kraje UE. W grupie fokusowej CEN interesariusze niemieccy zaangażowani są w ograniczanie szkód, mimo znaczącego sprzeciwu zwolenników tej działalności. Próbują na przykład wyłączyć z norm kwalifikacje zawodowe czy zasady leczenia. Czy niektóre obszary powinny być wyłączone z działalności normalizacyjnej, czy powinno się szukać kompromisu? Może niektóre normy mogłyby promować innowacje (na przykład w obszarze zarządzania jakością) lub służyć za punkt odniesienia dla zaproszeń do składania ofert ogłaszanych na poziomie europejskim? Zainteresowane strony, takie jak stowarzyszenie medyczne, albo przedstawiciele ministerstw zdrowia dyskutują obecnie nad tym, jaka strategia zapewni długoterminowy sukces (zaangażować się? przyjąć stanowisko? nie angażować się?). Wynik jest niepewny.

Angela Janowitz
janowitz@kan.de