KANBrief 2/13

Akcje ratownicze ze zbiorników i przestrzeni zamkniętych: niedoceniony problem

Pracownicy często muszą wchodzić do zbiorników i innych przestrzeni zamkniętych, aby wykonać prace konserwatorskie, naprawy czy przeprowadzić kontrole. Wejścia do zbiorników, zbiorników ciśnieniowych, studzienek kanalizacyjnych i turbin wiatrowych są często tak małe, że mimo iż pozwalają na wejście do środka, ratowanie rannego pracownika jest trudne, o ile w ogóle możliwe. Opracowanie rozwiązań dla tego problemu to zadanie przede wszystkim dla normalizacji.

Podczas pracy w zbiornikach i przestrzeni zamkniętej brak tlenu oraz zwiększone ryzyko ekspozycji na substancje niebezpieczne są zdecydowanie większym zagrożeniem niż w przypadku regularnych miejsc pracy. Szczególnie trudne jest jednak prowadzenie akcji ratowniczej, ponieważ niektóre normy i specyfikacje dotyczące otworów w zbiornikach (PN-EN 12953, Kotły płomienicowo-płomieniówkowe; DIN 28136, zbiorniki do mieszania oraz kodeksu praktyk AD-2000 A51 dotyczący otwierania zbiorników ciśnieniowych) określają minimalne wymiary, które są za małe. Ćwiczenia praktyczne wykazały, że niemożliwe jest przeprowadzenie akcji ratowniczej przy wymiarach otworu wejściowego 300 mm × 400 mm lub 320 mm × 420 mm. Aby wejść do zbiornika, pracownik musi się "wsunąć" przez okrągły właz. Jednak przez takie wejście nie da się przetransportować osoby nieprzytomnej.

Skośne ustawienie otworów również sprawia problemy podczas akcji ratowniczych. Osoba nieprzytomna zawsze ulokowana jest w pionie, a ze względu na to, że właz znajduje się pod kątem, szerokość włazu jest znacząco ograniczona. Otwory powinny być ulokowane w poziomie, aby zapewnić lepszy dostęp i przyspieszyć akcję ratowniczą. Jeśli nie ma urządzeń do przypięcia sprzętu ratowniczego, można go przymocować bezpośrednio do pokrywy właz - to również jest możliwe tylko w przypadku otworu umiejscowionego poziomo.

W niemieckim zespole przepisów, przepis BG nr 117 cz. 1 dotyczący pracy w zbiornikach, silosach i zamkniętych przestrzeniach2 zaleca minimalne wymiary włazów, które są jednak wystarczające, aby przeprowadzić akcję ratowniczą. Zalecany wymiar otworów zależy od kilku czynników: umiejscowienia i dostępności włazów, przestrzeni nad, przed lub pod otworem wejściowym, zastosowania środków ochrony indywidualnej (np. środków ochrony układu oddechowego, ŚOI dla akcji ratowniczej, sprzętu chroniącego przed upadkiem z wysokości), zastosowania platform do pracy lub sprzętu umożliwiającego dostęp, grubości ścian i wysokości włazu.

Jeśli pracownika nie można wynieść szybko i bezboleśnie przez właz, przepis BGR 117-1 wymaga, aby zbiornik został otwarty za pomocą przygotowanego specjalnie w tym celu sprzętu. W przypadku zbiorników ciśnieniowych, możliwości otwarcia są ograniczone ze względu na grubość ścian. Ponadto takie otwarcie skutkowałoby zniszczeniem zbiornika.

Problemy związane z prowadzenie akcji ratowniczych nie były przedtem oczywiste
Rekomendacje BGR nie są przeznaczone dla producentów, lecz aby pomóc operatorom w wyborze podczas zakupu zbiornika. Użytkownicy w pierwszej kolejności biorą jednak po uwagę koszt i zgodność projektu w zapisami normy. Na tym etapie nie zdają sobie sprawy, że zbiornik, który kupują, może w przyszłości sprawiać problemy, nawet jeśli jest zgodny z wymaganiami normy.

Kotły i zbiorniki ciśnieniowe są testowane przez zamówieniem. Autoryzowani inspektorzy badają zbiorniki wyłącznie pod kątem zgodności z przepisami technicznymi oraz normami, na podstawie zapisów niemieckiej ustawy o bezpieczeństwie przemysłowym i zdrowiu. W efekcie zbiorniki budowane i rutynowo otrzymujące homologację, zgodnie z właściwą procedurą, nie są zgodne z zespołem przepisów Niemieckiego Zakładu Społecznego Ubezpieczenia Wypadkowego i stanowią zagrożenie dla osób w nich pracujących.

Zapisy dotyczące większych otworów wejściowych w normach
 W Niemczech znajdziemy 20 000 samych kotłów płomieniówkowych, które podlegają inspekcji co pięć lat. Oznacza to, że średnio 20 osób dziennie wchodzi do kotła, nie mając zapewnionych warunków do przeprowadzenia akcji ratowniczej.

Nowoczesne techniki dostępu i procedury akcji ratowniczych wymagają ponownego przemyślenia zasad projektowania otworów wejściowych, zarówno przez opracowujących normy jak i producentów. Podkomitet ds. zbiorników i zamkniętych przestrzeni działający w ramach komitetu ekspertów ds. surowców i przemysłu chemicznego DGUV zaangażował Komisję Ochrony Pracy i Normalizacji, aby upewnić się że zwiększone wymiary minimalne dla otworów wejściowych znajdą się w normach i kodeksach praktyk AD-2000. Ponadto ważne jest zwrócenie uwagi operatorów zbiorników na ten temat przy pomocy odpowiednich publikacji.

  

Dipl.-Ing. Rainer Schubert
rainer.schubert@bgrci.de

 1  Kodeksy praktyk AD 2000 są opracowywane przez grupę roboczą AD odpowiedzialną za zbiorniki ciśnieniowe i zawierają wszystkie podstawowe wymagania bezpiecze - stwa znajdujące się w dyrektywie 97/23/WE dotyczącej urządzeń ciśnieniowych, http://www.vdtuev.de/shop/ad-2000-regelwerk
2 http://publikationen.dguv.de/dguv/)