KANBrief 4/16

Bezpieczeństwo.Przyszłość.Normalizacja – refleksje na temat normalizacji w przyszłości

Normalizacja nie jest odporna na cyfryzację oraz rozwój technologii. Czy w związku z tym powinna zostać zredefiniowana? Coraz szybsze tempo zmian wymaga podjęcia działań przez zaangażowane strony. W procesie tym nie można pominąć aspektów zdrowia i bezpieczeństwa w pracy. Podczas Walnego Zgromadzenia IEC1 w 2016 roku eksperci dyskutowali na temat nowych rozwiązań w ramach panelu „Bezpieczeństwo.Przyszłość.Normalizacja”2.

„Dane to nowa ropa naftowa” – powiedział Michael Beilfuss (IDG Media) przedstawiając zarys cyfryzacji pracy w najbliższej przyszłości. Obecnie wszystko funkcjonuje w ramach sieci – pozostaje pytanie, czy mamy do niej dostęp. Wywiera to wpływ również na normy i proces normalizacyjny. Narzędzia cyfrowe umożliwiają obecnie szeroki zasięg i włączenie większej liczby osób w działalność normalizacyjną niż kiedykolwiek wcześniej. Stwarza to możliwości dla bezpieczeństwa i zdrowia w pracy. Jednocześnie cyfryzacja i przyspieszenie procesu zmian skutkuje również nowymi zagrożeniami, na przykład przeciążeniem informacjami. Michael Beilfuss podsumował jednak, że powinniśmy postrzegać te zmiany jako zjawiska pozytywne.

Roboty i ludzie: normalizacja musi odwoływać się do psychologii
Czy ludzie lubią roboty? Czy są zadowoleni z pracy z robotami? – „To zależy” – mówi dr Martina Mara, psycholog specjalizująca się w robotyce z Ars Electronica Future Lab w Linz w Austrii. –„Nasz związek z robotami to mieszanka miłości i nienawiści”. – Ludzie są zadowoleni, że część pracy wykonują roboty, ale powinny być one tak daleko, jak tylko możliwe, najlepiej w kosmosie.

Szczególnie ostrożnie podchodzimy do robotów społecznych, które są z wyglądu podobne do ludzi i które wchodzą w interakcje z ludźmi oraz komunikują się za pomocą mowy, wyrazu twarzy i gestów. Dr Mara wyjaśnia, że ludzie nie wiedzą, czego mogą się spodziewać po tych urządzeniach. I ta nieprzewidywalność jest źródłem strachu, szczególnie przed utratą kontroli. Z psychologicznego punktu widzenia ważne jest, aby robot był traktowany jak robot.

W opinii dr Mara kluczem do zwiększenia akceptacji jest zaufanie, którym ludzie obdarzają roboty, gdy ich działania są przewidywalne. Należy więc uwzględnić ten aspekt podczas normalizacji systemów robotycznych, szczególnie takich, w których ludzie pracują bezpośrednio z robotami. Ważna jest współpraca interdyscyplinarna, na przykład między specjalistami w dziedzinie inżynierii i psychologii.

Bezpieczeństwo systemu: „Wyrzućcie wszystkie komputery”.  
„Czeka nas absolutnie najczarniejszy scenariusz bezpieczeństwa” – twierdzi dr Sandro Gaycken. Co to oznacza? Każdy system składający się z komputera i oprogramowania jest podatny na ataki. Zabezpieczenia niektórych systemów są trudniejsze do naruszenia, ale żaden system nie jest całkowicie odporny. Atak hakerski może doprowadzić do bankructwa firmy. Na przykład ropa z tankowca może zostać sprzedana trzy razy zanim statek dotrze do portu. W normalizacji szczególną uwagę należy zwrócić na związek między bezpieczeństwem systemu a bezpieczeństwem i zdrowiem w pracy. Co mogłoby się wydarzyć na przykład, gdyby ofiarą ataku hakerskiego padły roboty współpracujące z człowiekiem? Podmioty opracowujące normy muszą więc zadbać o bezpieczeństwo systemu! 

Normalizacja dla wszystkich
Kirsten Bruhn, potrójna złota medalistka igrzysk paraolimpijskich, mówiła o barierach, które nadal istnieją w codziennym życiu, mimo dostępnych rozwiązań technicznych. Niektóre urządzenia ułatwiające wykonywanie pewnych czynności nie są aktywne lub są niedostępne z powodu barier – w sensie dosłownym. – „Intencje są dobre, jednak często z banalnych powodów coś się nie udaje – na przykład mamy toalety dla osób niepełnosprawnych, do których można się dostać wyłącznie po schodach”.

Kirsten Bruhn zaapelowała do podmiotów opracowujących normy, aby w normach uwzględniać różne możliwości człowieka. Najbardziej pożądana jest kultura integracji tak, aby osoby z niepełnosprawnością lub innymi ograniczeniami były zaangażowane w proces normalizacyjny, a wyroby były projektowane w taki sposób, aby mogły być używane również przez osoby niepełnosprawne.

Nowy wspaniały świat – ale w porozumieniu
Nie ulega wątpliwości, że normalizacja musi się zmienić, aby stawić czoło nowym wyzwaniom technologicznym i społecznym. Dla środowiska ekspertów z dziedziny bezpieczeństwa i higieny pracy kluczowym jest, aby zagadnienia związane z bezpieczeństwem nadal były przedmiotem porozumienia. Praktyczne rozwiązania mogą zostać wypracowane tylko przy udziale przedstawicieli wszystkich zainteresowanych stron. 

Katharina von Rymon Lipinski
vonrymonlipinski@kan.de

1 Międzynarodowa Komisja Elektrotechniczna; http://www.iec2016.org/
2 Wspólne wydarzenie zorganizowane przez KAN i BG ETEM; relacja wideo www.youtube.com/watch?v=A3JuBHPxFzI