KANBrief 1/15

Przykłady dobrych praktyk w ergonomii maszyn

Jak zachęcić projektantów maszyn do stosowania najnowszych osiągnięć w dziedzinie ergonomii i jak wykorzystać w tym celu normy? Jak przekonać nabywców do zakupu maszyn, które są lepiej dostosowane do potrzeb użytkowników? KAN posługuje się w tym celu przykładami dobrych praktyk, częściowo zidentyfikowanymi podczas zleconego badania. W marcu uruchomiono portal internetowy, na którym przykłady te są prezentowane.

Po badaniu pilotażowym Komisja Ochrony Pracy i Normalizacji zleciła w 2012 roku kompleksowe badanie, które przeprowadził Instytut Ergonomii Politechniki w Darmstadt (IAD). Wybrano następujące tematy: urządzenia do transportu wewnątrz zakładu pracy oraz obrabiarki. Portal internetowy1, który powstał w ramach badania, prezentuje przykłady projektów maszyn lub ich części, które szczególnie dobrze spełniają kryteria ergonomii. Przykłady te opisują innowacyjne rozwiązania ukierunkowane na redukcję zagrożeń wynikających z nieodpowiedniego uwzględniania tych kryteriów.  

Portal ma obecnie dwa główne menu. Pierwsze podzielone jest pod kątem form zagrożeń (fizyczne, mentalne i środowiskowe) i prezentuje dobre rozwiązania dla poszczególnych elementów maszyn. Drugie menu pod nazwą „Maszyny” jest podzielone na dwie kategorie: „Obrabiarki” i „Urządzenia do transportu wewnątrz zakładu pracy”, a także odpowiednie podkategorie. Projektanci maszyn oraz osoby odpowiedzialne za zakupy w przedsiębiorstwie mogą przeszukiwać tę bazę po rodzajach maszyn. Link „Pozostałe informacje” odsyła do wyszukiwarki norm ErgoNoRA2 oraz listy terminów do wyszukiwania właściwych norm. 

Wsparcie dla działalności normalizacyjnej 

Komitet Normalizacyjny ds. Ergonomii działający przy DIN zadeklarował, że postawił sobie za cel, aby normy dotyczące ergonomii będą formułowane w sposób bardziej zrozumiały dla użytkownika. Łatwe do zrozumienia przypadki dobrych praktyk z obszaru projektowania sprzętu roboczego zgodnie z normami mają za zadanie promować i poprawić skuteczność stosowania norm dotyczących ergonomii. Przykłady dobrych praktyk zaprezentowane na nowym portalu internetowym mogłyby więc zostać włączone do przewodnika, który wspierałby ekspertów zasiadających w komitetach normalizacyjnych w dodawaniu aktualnych wymagań dotyczących ergonomii do norm typu C dla wybranych maszyn. 

Przewodnik wspierający stosowanie norm w projektowaniu maszyn już istnieje w postaci normy PN-EN 138613. W załączniku do przewodnika przedstawiono 20 różnych zagrożeń i odniesiono je do norm typu B, które powinny być zastosowane. Aby poprawić wdrożenie normy PN-EN 13861 oraz ułatwić zrozumienie odniesień do norm typu B ich zapisy mogłyby być połączone z przykładami dobrych praktyk.

Dobre rozwiązania w ErgoMach oraz w przewodniku do stosowania dyrektywy maszynowej 

Podniesienie znaczenia ergonomii w projektowaniu maszyn jest zadeklarowanym celem projektu ErgoMach4. Strona internetowa ErgoMach przeszła całkowitą transformację w 2014 r. i służy teraz jako platforma dyskusyjna. W ciągu ostatnich lat prowadzone były projekty, w których analizowano doświadczenia użytkowników maszyn. Ich wynikiem są rozwiązania dobrych praktyk w ergonomii maszyn, które prezentowane są na stronie internetowej5.  

Przewodnik dotyczący stosowania dyrektywy maszynowej 2006/42/WE opublikowany przez Komisję Europejską wyjaśnia wymagania dyrektywy, w tym wymagania wymienione w załączniku 1, sekcja 1.1.6, „Ergonomia”. Wyjaśniania te wspierają karty przedstawiające pięć czynników ergonomicznych: różnorodność operatorów, przestrzeń dla ruchów, tempo pracy, koncentracja, oddziaływanie człowiek/maszyna. Karty te, opracowane przez ErgoMach i połączone przez Komisję Europejską z przewodnikiem zawierają już przykłady zastosowań. Przykłady dobrych praktyk umieszczone w portalu KAN mogłyby więc zostać wykorzystane podczas aktualizacji przewodnika, aby był on jeszcze łatwiejszy do zrozumienia, dzięki uwzględnieniu zasad projektowania.  

Warsztaty na temat dalszego rozwoju portalu KAN Praxis 

Portal internetowy będzie w przyszłości rozwijany i pojawią się w nim kolejne przykłady. KAN planuje więc zorganizować warsztaty, których celem będzie nie tylko promocja portalu lecz również dyskusja na temat możliwości zidentyfikowania kolejnych przykładów dobrych praktyk. Warsztaty skierowane są do osób odpowiedzialnych za upowszechnianie informacji i działania prewencyjne, producentów zainteresowanych umieszczeniem w portalu ich maszyn lub rozwiązań.  

Corrado Mattiuzzo
mattiuzzo@kan.de

1 http://maschinenergonomie.kan-praxis.de (w języku niemieckim, wersja angielska wkrótce)
2 http://nora.kan-praxis.de/ergonora
3 PN-EN 13861:2012, Bezpieczeństwo maszyn – Wytyczne stosowania norm dotyczących ergonomii w projektowaniu maszyn
4 https://ergomach.wordpress.com, KANBrief 1/11 „Projekt ErgoMach: ergonomia dla wszystkich”
5 https://ergomach.wordpress.com/information-and-solutions/publications/