KANBrief 4/11

Jak można ulepszyć normy zharmonizowane?

Komitet strategiczny ds. bezpieczeństwa i higieny pracy działający przy AFNOR - Francuskim instytucie normalizacyjnym1 już od jakiegoś czasu zajmuje się zagadnieniem, jak można ulepszyć europejskie normy zharmonizowane w trakcie ich rewizji. Poniżej przedstawiamy najważniejsze propozycje ulepszeń, które są wynikiem prowadzonych dyskusji.

Ze względu na to, że europejskie normy zharmonizowane są połączone z ustawodawstwem europejskim za pomocą instrumentów Nowego Podejścia, poświęca się zdecydowanie więcej uwagi na ich rozwój. Jakość zharmonizowanych norm europejskich zależy przede wszystkim od jakości porozumienia osiągniętego przez ekspertów, aktywnego i zrównoważonego udziału zaangażowanych stron oraz dbałości podczas formułowania zapisów normy.

W obszarze maszyn (podlegającym dyrektywie 2006/42/WE, której pierwsza wersja pochodzi z 1989 roku) oraz środków ochrony indywidualnej (podlegającym dyrektywie 89/686/ EWG) doświadczenie w opracowywaniu europejskich norm zharmonizowanych gromadzono przez ostatnich dwadzieścia lat. Do teraz w obu tych obszarach opublikowano kilkaset norm zharmonizowanych. Po etapie opracowywania, następował etap rewizji. Normy, zharmonizowane czy też nie, to żywe dokumenty i muszą uwzględniać rozwój technologii oraz rosnącą globalizację.

Kluczowym aspektem prac komitetu strategicznego było zagadnienie śledzenia procesu opracowywania europejskich norm zharmonizowanych. Norma powstaje w wyniku obrad i decyzji podejmowanych podczas spotkań ekspertów pracujących w komitetach normalizacyjnych. Kiedy jednak norma zostaje już opublikowana, nie istnieje żaden system rejestracji ani w normie, ani też w innych dokumentach ze spotkań komitetu, jakie decyzje zostały podjęte oraz czym były uzasadnione. Informacje te mogą tymczasem mieć duże znaczenie podczas rewizji normy, która często przeprowadzana jest przez inny zespół ekspertów. Jednym z podstawowych pytań jest, jakie zagrożenia zostały - lub też nie - uwzględnione w normie. Mimo że w zakresie normy zazwyczaj określone jest wprost, które znaczące zagrożenia nie zostały uwzględnione w normie, ale nie przedstawione są powody, dla których zagrożenia te nie zostały uwzględnione.

Ważnym zagadnieniem podczas rewizji norm są również informacje zwrotne płynące z doświadczenia w stosowaniu normy. Uzyskanie takich informacji jest niezmiernie trudne i wymaga dużego wysiłku ze strony europejskich i krajowych organizacji normalizacyjnych, instytucji krajowych i samych ekspertów. Pozyskiwanie informacji zwrotnych wiąże się również z dodatkowymi obciążeniami administracyjnymi. Dlatego też zaproponowano, aby systematycznie tworzyć dokumentację dla każdej normy, w której znalazłyby się następujące informacje:

  • Reakcje użytkowników
  • Rekomendacje dotyczące dalszego opracowywania normy zgłoszone przez konsultantów CEN/CENELEC podczas oceny końcowej
  • Powody, dla których w normie nie uwzględniono niektórych poważnych zagrożeń
  • Wyniki badań, które mają znaczenie dla przyszłych rewizji normy, a które ukazały się już po publikacji normy

Oczywiste jest, że normy wysokiej jakości mogą powstać tylko tedy, gdy zaangażowane strony mają rzetelną wiedzę na temat procedur opracowywania norm i ich prawnego znaczenia. W obszarze maszyn użyteczne byłoby szkolenie specjalistów na temat Nowego Podejścia oraz jego następcy, czyli nowych ram prawnych, historii normalizacji w obszarze maszyn oraz opracowywania norm dotyczących bezpieczeństwa zgodnie z zasadami opisanymi w przewodniku CEN nr 414 oraz normie PN-EN ISO 12100:2011. Mogłoby to bowiem pomóc w zachowaniu zdobytych już osiągnięć.

Propozycje ulepszeń dotyczą również norm opracowywanych na poziomie międzynarodowym. Zharmonizowane normy europejskie coraz częściej stanowią podstawę dla norm ISO oraz IEC dotyczących tych samych zagadnień i w tym również celu normy europejskie poddawane są rewizji. W interesie wszystkich zaangażowanych stron, nieważne jakie instytucje i czyje interesy reprezentują jest bycie w posiadaniu wysokiej jakości dokumentów, które wraz z wszystkimi odpowiednimi informacjami są niezbędne do prowadzenia działalności normalizacyjnej na wysokim poziomie.

 

Jean Jacques (im Namen des CoS SST)
jean.jacques@inrs.fr

1 Comité stratégique sur la sécurité et santé au travail (CoS SST) - Komitet strategiczny ds. bezpieczeństwa i higieny pracy