KANBrief 1/11

Projekt ErgoMach: ergonomia dla wszystkich

Świat pracy byłby bardziej ludzki, pracownicy zdrowsi, a przedsiębiorstwa efektywniejsze gdyby osiągnięcia z dziedziny ergonomii były wdrażane częściej. Uczestnicy zorganizowanego w 2008 roku seminarium na temat wymagań z zakresu ergonomii zawartych w nowej dyrektywie maszynowej uznali, że największą trudnością nie są nowe wymagania, lecz słaba komunikacja między środowiskiem naukowym a praktykami1. Zadecydowali więc, że należy zająć się tym problemem.

Zbyt często maszyny zaprojektowane w sposób ergonomiczny postrzegane są jako luksus, wymaganie, które wymyślili ludzie nie mający kontaktu z rzeczywistością i które jest finansowo niedostępne. Projekt ErgoMach postawił sobie za cel podniesienie świadomości wśród poszczególnych grup, aby uzmysłowić fakt, że dobrze i ergonomicznie zaprojektowane maszyny to korzyść dla wszystkich. Za inicjatywą tą stoi grupa specjalistów z dziedziny bezpieczeństwa i higieny pracy oraz prewencji, która powstała podczas wymienionego wyżej seminarium zorganizowanego przez KAN/DGUV. Projekt Ergo- Mach koordynuje swoje działania z instytucjami europejskimi, ale nie jest związany z żadną istniejącą strukturą.

Z pierwszym namacalnym wynikiem działania projektu można zapoznać się czytając opublikowany przez Komisję Europejską Przewodnik do dyrektywy maszynowej 2006/42/WE, do którego to grupa opracowała dział poświęcony wymaganiom z zakresu ergonomii. Celem było wyjaśnienie wymagań w tak przystępny sposób, aby projektanci, eksperci z obszaru prewencji i inspektorzy nadzoru rynku, czyli główni adresaci przewodnika, mogli je stosować bez potrzeby sięgania do innych źródeł. Wyjaśniono szczegółowo dziewięć kluczowych terminów używanych do opisu wymagań z zakresu ergonomii zawartych w dyrektywie, uzupełnione ilustrowanymi przykładami i odniesione do odpowiednich norm. Wyjaśnienia te mają za pomocą hiperłącza odsyłać do przewodnika. Ponadto linki te zostaną umieszczone w kompleksowym katalogu norm, w celu zapewnienia dodatkowego wsparcia producentom.

Podczas opracowywania norm brakuje wymiany informacji między komitetem technicznym ds. ergonomii CEN/TC 122 a komitetami, które odpowiedzialne są za opracowywanie norm z zakresu maszyn. W prawie każdym komitecie normalizacyjnym ds. maszyn brakuje eksperta z dziedziny ergonomii. Wykonano już pierwszy krok w kierunku rozwiązania tej sytuacji - dzięki sugestii ErgoMach rozwinęła się stała współpraca między komitetami technicznymi CEN/TC 114 (ds. maszyn) oraz CEN/TC 122.

Współpraca to na pewno dobry znak, ale jednak niewystarczający. Dlatego też również z inicjatywy ErgoMach opracowywane jest porozumienie pomostowe. Ma ono promować wspólne zrozumienie zasad normalizacji w obszarze ergonomii i maszyn, które dotychczas znacząco się różniły. W dokumencie tym zintegrowano podejście do ryzyka z norm z zakresu ergonomii oraz zasady EN ISO 12100 - normy podstawowej z obszaru maszyn, w wyniku którego projektanci maszyn będą mogli w przyszłości uwzględniać również zagadnienia z zakresu ergonomii, stosując procedurę, którą już znają.

Aby zapewnić wsparcie ekspertom spoza Niemiec i z innych dziedzin niż ergonomia, wdrożono kolejny postulat ErgoMach. Istniejąca angielskojęzyczna wersja wyszukiwarki Ergo NoRA (www.nora.kan.de/en/ergo) została zmieniona tak, aby lista wyników zawierała tylko normy Europejskie i międzynarodowe.

"Metoda feedbacku", czyli informacji zwrotnej opracowana przez europejskie instytucje zajmujące się BHP została zastosowana w kilku projektach, których celem było przeprowadzenie systematycznych badań wśród użytkowników maszyn2 - pytano o ich zwyczaje użytkowania i ocenę właściwości ergonomicznych maszyn. Wyniki badań przekazano odpowiednim komitetom normalizacyjnym. Dotychczas ani eksperci z dziedziny ergonomii, ani też projektanci nie badali systematycznie i na tak szeroką skalę doświadczeń użytkowników maszyn - za wyjątkiem badań w ściśle określonych warunkach laboratoryjnych -, żeby mieć możliwość wdrożenia wyników do normalizacji. Dlatego też, z inicjatywy ErgoMach, grupa robocza nr 2 komitetu technicznego CEN/TC 122 podjęła decyzję o wypracowaniu dokumentu normalizacyjnego na temat "metody feedbacku".

Jednym z bardziej ambitnych celów projektu ErgoMach jest stworzenie internetowej europejskiej platformy komunikacyjnej, aby umożliwić wymianę poglądów między projektantami, specjalistami z dziedziny ergonomii, użytkownikami, nabywcami, ekspertami z dziedziny normalizacji i prewencji oraz przedstawicielami instytucji państwowych. Pierwszym krokiem było stworzenie strony internetowej www.ergomach.eu. Kolejnym krokiem będzie dyskusja w gronie ekspertów, która zostanie zorganizowana w dniu 20 października 2011 r. podczas Kongresu A+A w Düsseldorfie.

  

Thomas Kolbinger
thomas.kolbinger@dguv.de

1  Patrz KANBrief 3/2008, str. 10 
2 Takich jak wózki jezdniowe, kombajny rolnicze, ładowarki teleskopowe