KANBrief 1/11

Normy z zakresu ergonomii będą bardziej przyjazne dla użytkowników

Zespoł norm z zakresu ergonomii jest podzielony między normy europejskie zgodne z dyrektywą maszynową, normy międzynarodowe, ktore koncentrują się na zasadach, w tym zasadach projektowania oraz wymagania z zakresu ergonomii, ktore znajdują się w większości norm dotyczących wyrobow. Norbert Breutmann i Georg Kramer, przewodniczący komitetu ds. ergonomii w Niemieckim Komitecie Normalizacyjnym DIN oraz Międzynarodowej Organizacji Normalizacyjnej ISO wyjaśniają, czego brakuje w chwili obecnej, aby można było połączyć te obszary tak, aby utworzyły harmonijną całość.

Panie Breutmann, jakie wyzwania stoją obecnie przed normalizacją w obszarze ergonomii?

W świecie pracy ergonomia jest ważna, ponieważ pomaga pracownikom zachować możliwość wykonywania swojej pracy aż do osiągnięcia wieku emerytalnego. Ergonomia jest częścią prewencji, stanowi więc wyzwanie społeczne, któremu nie poświęcano dotychczas wystarczająco dużo uwagi we wszystkich obszarach. Ważne jest, aby ergonomia znalazła się w obszarze działań wszystkich właściwych komitetów normalizacyjnych i aby w trakcie tego procesu promowano spójne rozumienie ergonomii w projektowaniu systemów i wyrobów, które koncentrują się na ludziach i ich możliwościach. Aby udało się osiągnąć tak ambitny cel, komitety normalizacyjne z obszaru ergonomii muszą mieć możliwość wspierania projektowania urządzeń i systemów pracy, tak, aby były zorientowane na człowieka na wszystkich polach technologii. Niestety tak jeszcze nie jest, jak widać na przykładzie oświetlenia miejsca pracy, które nadal sprawia trudności z punktu widzenia ergonomii.

Dlaczego na przykład projektanci często twierdzą, że normy z zakresu ergonomii są trudne do zastosowania?

Jest wiele powodów i nie wszystkie można przypisać komitetom normalizacyjnym działającym w obszarze ergonomii. Projektantom brakuje czasami doświadczenia w stosowaniu wymagań ergonomicznych, które zazwyczaj można po prostu odhaczyć na liście, ale wymaga to pewnego zrozumienia strategii. Opracowując moduły szkoleniowe Komisja Ochrony Pracy i Normalizacji (KAN) wykonała znaczący krok do przodu - zapewniając przyszłemu pokoleniu inżynierów możliwość dokształcenia się i podnoszenia ich świadomości.

Ponadto normy zgodne z dyrektywą maszynową opracowywano pod ogromną presją czasu i ich treść jest oparta w wielu przypadkach na kompromisie, co nie sprzyja ich zrozumieniu. Aby normy te były bardziej przyjazne dla użytkownika, należy ponownie sformułować zasady ergonomii, biorąc pod uwagę spojrzenie użytkownika. Jednocześnie, aby treść norm z zakresu ergonomii była łatwiej dostępna dla projektantów, komitety normalizacyjne ds. ergonomii i budowy maszyn opracowują wspólnie podstawowy dokument zwany "porozumieniem pomostowym".

Panie Krämer, które obszary europejskiej i międzynarodowej normalizacji z zakresu ergonomii sprawiają Pana zdaniem najwięcej trudności?

Normy z zakresu ergonomii koncentrują się na projektowaniu wyrobów i procesów ukierunkowanych na człowieka. Mają więc cel społeczny leżący w interesie pracowników i użytkowników wyrobów oraz cel komercyjny, który jest ważny dla kierownictwa firmy. Jednak normy z zakresu ergonomii opracowane przez ISO i CEN (obecnie jest ich ponad 150) nie spełniają tych oczekiwań zarówno na poziomie ich postrzegania jak i stosowania. Widać to chociażby na przykładzie małej ilości informacji zwrotnych dotyczących ich stosowania.

Jakie działania podejmowane są, aby promować dobre postrzeganie i stosowanie norm?

Na poziomie europejskim komitet techniczny CEN/TC 122, "Ergonomia" podjął inicjatywę, której celem jest uzyskanie informacji na temat potrzeby zmian, a także propozycji udoskonalenia zasad stosowania norm z zakresu ergonomii. Przeprowadzono badania pod kontrolą Federacji Europejskich Towarzystw Ergonomicznych (FEES), które wykazały potrzebę działań, szczególnie ukierunkowanych na kompletność i zwięzłość informacji zawartych w normach, przedstawienie przykładów i przejrzystość tekstów norm. Wyniki badań są obecnie analizowane i oceniane. Opracowywane są również propozycje nowych rozwiązań.

Komitet techniczny ISO/TC 159 "Ergonomia" przyjął inne podejście - zintensyfikował współpracę z innymi komitetami technicznymi ISO oraz wiodącymi organizacjami, takimi jak Międzynarodowe Stowarzyszenie Ergonomiczne (International Ergonomics Association - IEA). Działania rozpoczęto od określenia sposobów i form wsparcia dla poszczególnych komitetów normalizacyjnych. Poszczególne komitety zamierzają rozpocząć pracę nad opracowaniem dedykowanych norm z zakresu ergonomii, przy wsparciu komitetu technicznego ISO/TC 159. Dzięki temu promuje się w sposób zrównoważony identyfikację użytkowników z treścią dokumentu oraz zainteresowanie publikacją normy wysokiej jakości. Bezpośredni użytkownicy są zaangażowani w opracowanie normy jako przedstawiciele zainteresowanej strony i dzięki temu mogą określić i opisać jej wartość dla bezpośredniego stosowania.