KANBrief 3/13

Odporność na poślizg podłoża i obuwia: znaczące różnice

Dla osób odpowiedzialnych za bezpieczeństwo i higienę pracy zmniejszenie liczby wypadków w wyniku poślizgu jest ważnym problemem. Kluczowym zagadnieniem, jest właściwe połączenie przeciwpoślizgowego podłoża i butów. A właściwe połączenie można znaleźć tylko wtedy, gdy metody badań odporności na poślizg odzwierciedlają warunki rzeczywiste. Naukowcy w Uniwersytetu w Wuppertal poddali w wątpliwość stosowane obecnie metody badań i opracowali propozycję zmian1.

Poślizgnięcie podczas przemieszczania się to przyczyna około 10% wypadków przy pracy na terenie Niemiec - jest to więc ważny punkt w statystykach wypadkowych. W ramach projektu badawczego realizowanego w latach 2009 - 2012 na Uniwersytecie w Wuppertalu, a finansowanego przez DGUV2 opracowano matrycę odporności na poślizg, na podstawie której można przewidzieć ryzyko poślizgnięcia się jako funkcję potencjału odporności na poślizg zarówno podłoża jak i obuwia. Ryzyko to przedstawione jest w formie sygnalizacji świetlnej (kolor czerwony/żółty/zielony). Dzięki temu użytkownik może znacząco uprościć ocenę ryzyka oraz dobrać podłoże i obuwie odporne na poślizg w oparciu o logiczne kryteria.

Właściwy dobór zależy od dostępności odpowiednich wyników otrzymanych na podstawie znormalizowanych metod badań. Użytkownik musi być w stanie założyć, że wyroby, które lepiej wypadły w testach naprawdę będą zapewniały wyższy poziom ochrony podczas praktycznego zastosowania w miejscu pracy. Badania wykazały jednak, że zarówno podłoża jak i obuwie zostały w niektórych przypadkach nieprawidłowo oceniona podczas badania typu. Dlatego właśnie podjęto ten temat i zbadano poprawność znormalizowanych metod badań. Wyniki tej analizy stanowią podstawę zaproponowanych zmian.

Jaki but do jakiego podłoża?
Przeprowadzono kompleksowe badania empiryczne, w ramach których zmierzono współczynniki tarcia dla 90 podłoży w połączeniu ze 100 przykładami obuwia ochronnego i turystycznego przy użyciu mydlin i oleju silnikowego jako środków smarnych. Dzięki temu odpowiednio odzwierciedlono warunki panujące w zakładach przemysłowych. Na podstawie wyników uzyskanych dla poszczególnych środków smarnych określono średni potencjał odporności na poślizg dla podłoży i obuwia oraz stworzono realistyczny ranking dla przybliżonych warunków panujących w przemyśle.

Stosując analizę korelacji porównano ranking wynikający z użycia praktycznego z "rankingiem opartym na normach", uzyskanym na podstawie metod badań opisanych w normach. Uwzględniono wszystkie europejskie i niemieckie procedury badania typu dla podłoży i obuwia ochronnego i roboczego.

Problem z mokrym podłożem i olejem
Praktycznej ocena podłoża można obecnie dokonać tylko za pomocą metod badawczych zgodnych z dokumentem ASR A1.5/1,2 - Reguły techniczne dla miejsc pracy (podłoży) lub normy DIN 511303 (ocena antypoślizgowości z zastosowaniem pochylni) dla podłoży w śliskich miejscach pracy. Ocena bezpieczeństwa obuwia poprzez badanie, w którym łączy się płytki ceramiczne z wodą odpowiada odporności na poślizg w warunkach praktycznych według normy PN-EN ISO 132874.

Oprócz wyżej wymienionych żadna inna standaryzowana metoda badań nie wykazuje wystarczająco bliskiej korelacji z rankingami ustalonymi na podstawie doświadczeń praktycznych. Wynik ten pokazuje, że nie ma odpowiednich standaryzowanych metod do oceny podłoży w mokrych miejscach pracy i obuwia w miejscach pracy, w których występuje olej.

Przyczyną nieprawidłowej oceny mogą być materiały referencyjne i zastosowane środki smarne. Badania przeprowadzone w ramach projektu wykazały, że podeszwa "StarLP" użyta jako punkt odniesienia w badaniach z wykorzystaniem wody jako środka smarnego pozwoliła na uzyskanie rzetelnych rezultatów podczas badania właściwości antypoślizgowych mokrego podłoża. Podłoże użyte jako punkt odniesienia, czyli "podłoże o pokryciu standardowym II" w połączeniu z olejem silnikowym jako środek smarny wykorzystywany w badaniu okazało się odpowiednie dla obuwia stosowanego w śliskich miejscach pracy.

Wnioski dla normalizacji
Właściwe europejskie komitety normalizacyjne (CEN/TC 339 dla podłoży i CEN/TC 161 dla obuwia) oraz niemieckie instytucje prawodawcze powinny zająć się projektem zmian w metodach badań, zgromadzić doświadczenia z materiałami odniesienia, szczególnie w zakresie niepewności pomiaru i porównywalności między laboratoriami, aby przeprowadzić wkrótce rewizję metod badań. Stworzyłoby to możliwość zastosowania bardziej zróżnicowanej oceny wyrobu, aby ułatwić dobór obuwia i podłoża, uwzględniając panujące warunki i na trwałe zmniejszyłoby liczbę wypadków przy pracy spowodowanych poślizgnięciem.

 

Dr. Christoph Wetzel
c.wetzel@bghw.de

1 Szczegółowe wyniki zostaną opublikowane wkrótce w formie rozprawy naukowej na temat opracowania matrycy odporności na poślizg do doboru podłoży i obuwia w celu zmniejszenia liczby wypadków przy pracy spowodowanych poślizgnięciem.
2 Niemieckim Zakładem Społecznego Ubezpieczenia Wypadkowego
3 Badanie powierzchni podłoża. Okrelenie własności antypoślizgowych - Pomieszczenia do pracy i obszary, w których występuje zagrożenie po lizgnięciem, metoda z zastosowaniem marszu po pochylni
4 rodki ochrony indywidualnej - Obuwie - Metoda badania odporności na poślizg