KANBrief 3/19

Akceptacja egzoszkieletów

Titelseite Ratgeber französisches Arbeitsschutzinstitut "Erwerb und Integration eines Exoskeletts in das Unternehmen"© INRS

Stosowanie egzoszkieletów i innych urządzeń w celu wspomagania pracy fizycznej w przedsiębiorstwach staje się coraz popularniejszym rozwiązaniem. Celem tych urządzeń jest ułatwienie wykonywania uciążliwych zadań i wspomaganie użytkownika. Dla przedsiębiorstw mogą stanowić rozwiązania, które mogą ograniczyć schorzenia układu mięśniowo-szkieletowego. Powstaje jednak pytanie, w jakim stopniu egzoszkielety są akceptowane przez samych pracowników. Zagadnienie to było przedmiotem przeprowadzonego przez INRS.

Celem badania było zrozumienie procesu akceptacji i interakcji pomiędzy operatorem a egzoszkieletem, a sformułowanie zaleceń dotyczących bezpieczeństwa i higieny pracy na podstawie otrzymanych wyników. Opracowano kwestionariusz, który wypełniały osoby korzystające z egzoszkieletów lub które korzystały z nich w przeszłości. Badanie przeprowadzono w przedsiębiorstwach w różnych sektorach oraz wśród pracowników na różnych szczeblach (kierownictwo wyższego szczebla, kierownictwo średniego szczebla, specjaliści BHP).

Decydująca faza wstępna
Wyniki badań kwestionariuszowych wykazały, że faza wstępna ma kluczowe znaczenie dla sposobu odbioru egzoszkieletu. Z wywiadów wynika jednak, że użytkownicy często nie byli wystarczająco zaangażowani – o ile w ogóle – na tym etapie ze względu na tempo, w jakim egzoszkielety zostały wprowadzone w przedsiębiorstwach. Często na zapoznanie się z urządzeniem i szkolenie poświęcono niewiele czasu, co nie sprzyja akceptacji. Aby zoptymalizować warunki wprowadzenia egzoszkieletów do przedsiębiorstwa, z punktu widzenia zapobiegania ryzyku zawodowemu, INRS udostępnia przewodnik dla specjalistów BHP oraz firm w celu zapewnienia właściwej realizacji tego etapu Leitfaden .

Co sprzyja akceptacji?
Większość ankietowanych uważa, że wprowadzenie i stosowanie egzoszkieletów jest w zasadzie proste. Ankietowani operatorzy, niezależnie od tego, czy opowiedzieli się za stosowaniem egzoszkieletu, wskazali, że nie są mniej zmęczeni jego używaniem. Stwierdzili oni jednak, że wysiłek był mniejszy w przypadku stosowania egzoszkieletu niż bez niego.

Wydajność produkcyjna zdecydowanie nie jest kryterium decydującym o stosowaniu lub niestosowania egzoszkieletów: wszyscy użytkownicy stwierdzili, że pozostaje ona niezmienna w przypadku stosowania egzoszkieletów.

A co przeszkadza?
Jeśli chodzi o czynniki społeczne, wszyscy pracownicy stwierdzili, że noszenie egzoszkieletu nie zostało dobrze przyjęte przez kolegów. Utrudnia to proces akceptacji, a przede wszystkim stawia pytanie, jaki wpływ ma ta technologia na współpracę i stosunki społeczne w przedsiębiorstwie.

Niektórzy pracownicy stwierdzili, że podczas noszenia egzoszkieletu czuli się ograniczeni w ruchach i byli zmuszeni do regularnego dopasowywania go. Może to sugerować, że wybrany element wyposażenia był nieodpowiedni dla danego zadania lub nie był idealnie zaprojektowany.

Inni ankietowani stwierdzili, że odczuwali nowe dolegliwości lub ból w częściach ciała, które nie były wspierane przez egzoszkielet. Nawet użytkownicy, którzy uważają, że egzoszkielet jest zasadniczo odpowiedni do stosowania w pracy, podkreślali, że jest niewygodny w noszeniu i że nie lubią z nim pracować. W tym kontekście, system wydaje się być postrzegany raczej jako ograniczenie niż pomoc. Ostatecznie, takie krytyczne opinie są przeszkodą w akceptacji, nawet jeśli pracownicy są pod innymi względami pozytywnie nastawieni do urządzenia.

Bezpieczeństwo nie podlega negocjacjom
To summarize: the process of acceptance is dynamic, complex and vulnerable, and is dependent upon numerous different factors. Even when workers accept the technology, it does not automatically follow that they view all of these factors positively. Some points are however indispensable, such as the aspect of safety and health, and that of ease of use. If a new form of technology is imposed without being accepted, it may give rise to psychosocial and physical risks and increase the risk of accidents. The INRS is continuing its work on this issue and will supplement these preliminary results with a second survey round on a larger scale.

Podsumowując: proces akceptacji to kwestia dynamiczna, złożona i delikatna i zależna od wielu różnych czynników. Nawet jeśli pracownicy zaakceptują technologię, nie oznacza to automatycznie, że wszystkie te czynniki są postrzegane pozytywnie. Niektóre kwestie, takie jak aspekt bezpieczeństwa i zdrowia oraz łatwości obsługi, są jednak niezbędne. Jeżeli nowa technologia zostanie narzucona bez jej zaakceptowania, może prowadzić to do pojawienia się ryzyka psychospołecznego i fizycznego oraz zwiększyć ryzyko wypadków. INRS kontynuuje więc badania nad tą kwestią - wstępne wyniki zostaną uzupełnione po przeprowadzeniu drugiego badania kwestionariuszowego, tym razem na większą skalę.

Liên Wioland, Latifa Debay, Jean-Jacques Atain-Kouadio
lien.wioland@inrs.fr