KANBrief Dostępność

Jeden świat edukacji i pracy dla wszystkich

Mamy obecnie do czynienia ze zmianą paradygmatu w społeczeństwie i w polityce państwa dotyczącą równych praw dostępu dla osób niepełnosprawnych: odchodzi się od paternalizmu, który owszem, miał dobre intencje, na rzecz prawa do samostanowienia. Jednym z kryteriów włączenia społecznego jest środowisko zaprojektowane w sposób, który umożliwia dostępność. Celem podkomitetu DGUV ds. projektowania dostępnych miejsc pracy jest włączenie się do tego procesu poprzez działania informacyjne i opracowanie pomocy praktycznych dla przedsiębiorstw, instytucji i osób fizycznych.  

 
„Jeden świat edukacji i pracy dla wszystkich” – jest to koncepcja, którą przyjął podkomitet DGUV ds. projektowania dostępnych miejsc pracy, aby uwzględnić pojęcie włączenia i tym samym ideę Konwencji ONZ o Prawach Osób Niepełnosprawnych. Działania podkomitetu skupiają się na projektowaniu pod kątem zapewnienia dostępności dla wszystkich w obszarze pracy i edukacji, wdrażając tym samym założenia planu działań DGUV (patrz str. 2). Działania te dotyczą nie tylko budynków, lecz również sprzętu do pracy, systemów komunikacji, oprogramowania, a także planów ewakuacji i ratownictwa.

Pomoce praktyczne

Obecnie w centrum zainteresowań jest opracowanie serii pomocy praktycznych, które będą wspierać przedsiębiorstwa, aby mogły one ocenić czy spełniają warunki dostępności oraz zaproponować praktyczne rozwiązania. Kluczowym elementem jest Przewodnik do projektowania dostępnych miejsc pracy1:

  • Część 1 – Zasady (2015) zawiera ramy prawne i normatywne, opisuje zasady projektowania pod kątem zapewnienia dostępności, a także wymienia ciała doradcze i programy subsydiowania.
  • Część 2 – Wymagania ogólne2 zawiera najważniejsze wymagania dotyczące wyposażenia budynków, takie jak obszary komunikacyjne, drzwi, windy i elementy sterowania.
  • Część 3 – Wymagania międzysektorowe3 będzie zawierała informacje na temat projektowania biur i obszarów miejskich, a także ewakuacji i ratownictwa.
  • Część 4 – Wymagania sektorowe będą zawierały wskazówki dotyczące projektowania pod kątem zapewnienia dostępności dla poszczególnych sektorów.

Opracowano również broszurę na temat projektowania dostępnych miejsc pracy, która zawiera listy kontrolne do praktycznego wykorzystania przez przedsiębiorstwa.4 Dzięki nim szczególnie małe i średnie przedsiębiorstwa mogą w łatwy sposób ocenić, czy ich miejsca pracy są spełniają wymagania dostępności. Pytania i informacje zawarte w broszurze dotyczą wyłącznie najważniejszych wymagań. Pytania i przedstawione wymiary są jedynie przykładowe i mają zmotywować użytkowników do uwzględnienia potrzeb osób niepełnosprawnych w firmach.

W połowie 2016 r. podkomitet planuje również uruchomienie nowego portalu internetowego, który stanie się punktem dostępu do wielu informacji, działań i narzędzi opracowywanych przez DGUV i poszczególne instytucje ubezpieczenia wypadkowego. Ponadto instytucje ubezpieczenia wypadkowego (takie jak VBG5 czy Instytut Zdrowia i Pracy IAG organizują seminaria na temat projektowania pod kątem zapewnienia dostępności - są one przeznaczone dla projektantów, przedstawicieli osób o znacznej niepełnosprawności oraz innych grup docelowych.

Dostępność w normach

Aktywny udział w działalności normalizacyjnej jest jednym z podstawowych zadań podkomitetu, ponieważ jest to jedyny sposób, aby jak najwcześniej wpłynąć na projektowanie pod kątem zapewnienia dostępności na przykład sprzętu do pracy czy oprogramowania.

Na poziomie międzynarodowym zaangażowanie w prace normalizacyjne koncentruje się wokół dokumentów podstawowych, takich jak przewodnik ISO nr 71:2014 - Przewodnik dotyczący dostępności w normach, który został przyjęty w Europie w formie Przewodnika CEN-CENELEC nr 6:2014. Przewodnik skierowany jest do organizacji normalizacyjnych i przedstawia, w jaki sposób należy uwzględniać w normach dotyczących wyrobów, budynków i usług potrzeby osób starszych i niepełnosprawnych.

Raport techniczny ISO/TR 22411:20086 ma za zadanie zapewnić lepsze zrozumienie przepisów ogólnych zawartych w przewodniku ISO nr 71. Dokument ten zawiera konkretne dane z dziedziny ergonomii oraz informacje na temat zdolności człowieka, opracowane dla potrzeb projektowania pod kątem zapewnienia dostępności.

Ważnym projektem prowadzonym obecnie w Niemczech na poziomie krajowym jest raport techniczny DIN nr 124 – Wyroby zaprojektowane dla wszystkich. Członkowie podkomitetu są aktywnie zaangażowani w aktualizację istniejących danych dotyczących wymagań człowieka. Ponadto uwzględniono tematy, które zostały pominięte w przewodniku ISO/IEC nr 71 oraz raporcie technicznym ISO/TR 22411, a które są jednak uznane za ważne na poziomie krajowym, aby w przyszłości przedstawić treść raportu międzynarodowym organizacjom normalizacyjnym.

Hans-Jürgen Penz        hans-juergen.penz@vbg.de

Daniel Gruyters           daniel.gruyters@vbg.de

1 www.dguv.de/fb-verwaltung/Sachgebiete/Barrierefreie-Arbeitsgestaltung/Publikationen/index.jsp (w języku niemieckim)
2 za planowana w połowie 2016 r.
3 zaplanowana na 2017 r.
4 www.vbg.de/SharedDocs/Medien-Center/DE/Broschuere/Themen/Arbeitsstaetten_gestalten/Barrierefreie_Gestaltung_von_Arbeitsplaetzen.pdf (w języku niemieckim)
5 Niemiecki Zakład Społecznego Ubezpieczenia Wypadkowego dla sektora administracji, www.vbg.de
6 Dane z dziedziny ergonomii i wytyczne do stosowania przewodnika ISO/IEC nr 71 dla wyrobów i usług w celu uwzględnienia potrzeb osób starszych i niepełnosprawnych (obecnie w trakcie rewizji).