Logo 25 Jahre KAN

KANBrief 2/18

Światło: więcej niż tylko wzrok

[Translate to Polnisch:] Picture of moderator in front of workshop participants© KAN/privat

Światło wpływa na zegar biologiczny człowieka oraz na szereg procesów fizjologicznych. W styczniu 2018 roku KAN zorganizował po raz drugi warsztaty na temat takich pozawzrokowego oddziaływania światła. Temat mobilizuje wiele zainteresowanych stron, które czasami dążą do różnych celów. Warsztaty KAN promują wymianę informacji między wszystkimi zaangażowanymi stronami i przyczyniają się do rozwoju strategii przyszłych badań, normalizacji i regulacji.

Zarówno światło dzienne, jak i sztuczne pozwala nie tylko na widzenie, ale oddziałuje na ludzi pozawzrokowo. Jednym z tych efektów jest zsynchronizowanie zegara biologicznego człowieka z rytmem dzień/noc. Z kolei zegar biologiczny koordynuje cały szereg rytmów wewnętrznych, takich jak rytm snu/budzenia się, czas kiedy jesteśmy szczególnie aktywni, oraz stężenie hormonów i enzymów w naszym organizmie. Światło działa również w każdym miejscu pracy. Tam, gdzie światło dzienne nie jest wystarczające, jest ono uzupełniane światłem sztucznym. W niektórych przypadkach ma to niezamierzone konsekwencje. Światło wzbogacone na przykład światłem niebieskim może rano działać stymulująco i stabilizować zegar biologiczny człowieka, a wieczorem to samo światło może zaburzyć rytm wewnętrzny. Obecnie na rynku pojawiają się systemy oświetlenia, które celowo oddziaływają pozawzrokowo na człowieka poprzez zmianę temperatury barwy światła1 w zależności od pory dnia. Instytucje normalizacyjne są również bardzo aktywne w tym obszarze www.kan.de/fileadmin/Redaktion/Dokumente/Basisdokumente/
de/Deu/KAN-Position_Beleuchtung_2017.pdf
.

Nacisk na podjęcie działań

Instytucje zajmujące się bezpieczeństwem i higieną pracy znajdują się pod coraz większą presją, aby podejmować działania w tym obszarze. Coraz więcej uwagi poświęca się pozawzrokowym skutkom oddziaływania światła, a media częściej zajmują się tym tematem. Podczas budowy nowych budynków i renowacji starszych, przy planowaniu oświetlenia bierze się pod uwagę instalację nowych rodzajów systemów oświetleniowych. Nadal jednak nie jest jasne, w jaki sposób pracodawcy i pracownicy powinni radzić sobie z pozawzrokowymi skutkami oddziaływania światła.

Osiągnięty postęp

Przed pierwszymi warsztatami KAN, które odbyły się w Arnsberg we wrześniu 2016 r., liczne zainteresowane strony, takie jak producenci, projektanci, naukowcy, pracodawcy, pracownicy, a także instytucje zajmujące się bezpieczeństwem i higieną pracy, w dużej mierze pracowały nad tym tematem osobno. Warsztaty promowały otwartą komunikację między stronami i poszerzały ich horyzonty V. KANBrief 1/17: “Illuminazione artificiale biologicamente efficace: la Roadmap di Arnsberg stabilisce degli obiettivi fondamentali”,  . W styczniu 2018 r. KAN po raz drugi zgromadził około 40 ekspertów w ramach warsztatów interdyscyplinarnych. Od czasu pierwszych warsztatów wiele się wydarzyło w dziedzinach omawianych przez uczestników: prowadzone były badania naukowe, jak np. badania Instytutu Profilaktyki i Medycyny Pracy DGUV (IPA) nad narażeniem pielęgniarek na światło niebieskie; badania literatury KAN nad ustaleniami dotyczącymi BHP; różne projekty niemieckiego Federalnego Instytutu Bezpieczeństwa i Zdrowia w Pracy (BAuA); a także przyznawanie nagrody Nobla w dziedzinie medycyny za badania nad zegarem biologicznym.

W zakresie przepisów podkomitet ds. oświetlenia DGUV pracuje nad publikacją informacyjną, której opracowanie jest już na zaawansowanym etapie. Oprócz informacji na temat pozawzrokowych skutków oddziaływania światła, niniejsza publikacja ma zawierać porady dla przedsiębiorstw. Instytucje normalizacyjne zajmują się obecnie kwantyfikacją pozawzrokowych skutków oddziaływania światła, w szczególności na poziomie europejskim. Na poziomie międzynarodowym instytucje normalizacyjne prowadzą przegląd obecnego stanu postępu naukowego.

Wiele jeszcze pozostaje do zrobienia

Uczestnicy dyskutowali nad możliwymi dalszymi działaniami i wyrazili swoje życzenia na najbliższe lata. Następujące zagadnienia zostały uznane za ważne:

• Więcej badań naukowych, prowadzonych w realistycznych warunkach pracy (badania terenowe)

• Profesjonalna konserwacja systemów oświetleniowych, aby zagwarantować ich planowane efekty w dłuższej perspektywie czasowej.

• Oświetlenie nie powinno być zdegradowane do drugorzędnej kwestii podczas planowania instalacji elektrycznych, ale powinno być zaplanowane profesjonalnie.

• Oprawy oświetleniowe powinny być wyposażone w informacje do stosowania opisujące potencjalne korzyści i zagrożenia

• Istniejący zbiór przepisów należy poddać przeglądowi pod kątem tego, gdzie mają one wpływ na aspekty pozawzrokowych skutków oddziaływania światła i gdzie korzystne byłoby rozszerzenie zbioru przepisów w oparciu o wyniki badań nad czynnikiem ludzkim.

• Uczestnicy warsztatów zgodzili się kontynuować dialog. Planuje się, że grupy robocze będą pracować nad wyjaśnieniem nierozwiązanych kwestii dotyczące pozawzrokowych skutków oddziaływania światła oraz przeglądem ewentualnego dostosowania przepisów.

Dr Anna Dammann

dammann@kan.de

1 La temperatura di colore quantifica l’impressione cromatica di una sorgente luminosa e viene espressa in kelvin.