Logo 25 Jahre KAN

KANBrief 2/18

Metoda pomiaru emisji zanieczyszczeń z ręcznych ­narzędzi elektrycznych

[Translate to Polnisch:] Fully automated test room© Serge Morillon/INRS

Emisja drewna lub pyłu krzemionkowego z nowych ręcznych narzędzi elektrycznych jest mierzona zgodnie ze znormalizowanymi metodami badań. Metody te mają jednak pewne ograniczenia, które utrudniają ich powtarzalność. INRS, francuski instytut bezpieczeństwa i higieny pracy www.inrs.fr, proponuje inną metodę badań, która umożliwiłaby klasyfikację różnych maszyn do tego samego procesu pracy, w zależności od poziomu emisji pyłu.

Europejski Komitet Normalizacyjny Elektrotechniki (CENELEC) powołał grupę roboczą, TC 116/WG 04, która opracowuje szczegółowe normy typu C (seria EN 50632) opisujące metody pomiaru emisji pyłu drzewnego lub krzemionkowego z ręcznych narzędzi elektrycznych. Stronami reprezentowanymi w komitecie normalizacyjnym są przede wszystkim producenci maszyn (Bosch, Stanley Black and Decker, Hilti, Makita, Hitachi, Festool, Metabo, Fein, Varo, itp.) oraz jednostki prowadzące badania i certyfikację (SGS, Intertek, VDE Testing, itp.). INRS jest zaangażowany w prace tej grupy roboczej, aby wnieść swoją wiedzę fachową w zakresie pomiarów emisji pyłu z maszyn.

Metody pomiaru dotyczą emisji pyłu z obrabiarek do drewna, takich jak piły tarczowe, szlifierki, frezarki, strugarki i wyrzynarki oraz emisji pyłu krzemionkowego z wiertarek, szlifierek i szlifierek kątowych. Dla każdego z tych typów maszyn określono specjalną procedurę badań. Każdy cykl badania trwa co najmniej pół godziny i musi być kilkakrotnie powtórzony, aby pod koniec procedury uzyskać średnią wartość stężenia pyłu.

Czynnik ludzki

Obecnie w ramach badań osoby wykonują określone zadania wielokrotnie dla każdego typu maszyny. Emisja pyłu jest mierzona podczas badania w dwóch stałych punktach na ciele operatora maszyny. Pomiary przeprowadza się w niewentylowanym pomieszczeniu badawczym zgodnie z normą EN 1093-91. Norma ta została pierwotnie opracowana do pomiarów stężenia pyłu w pobliżu maszyn wyposażonych w lokalne urządzenia wentylacji wyciągowej o natężeniu przepływu powyżej 500 m3 na godzinę.

Zgodnie z wymaganiami normy pomiary wykonywane są na ręcznych elektronarzędziach podłączonych do mobilnego odkurzacza, który zbiera pył. W czasie cyklu badań filtry i worki filtracyjne są jednak coraz bardziej napełnione pyłem, co modyfikuje wskaźnik nominalnego zbierania (który opisuje sprzęt do odkurzania, gdy jest nowy). Poziom zbierania nie jest zatem ani stały, ani mierzalny i możliwy do kontrolowania podczas badań, chociaż w rzeczywistości powinien stanowić istotną zmienną pomiarową dla niezawodności zbierania pyłu z urządzeń. Ponadto przenośny odkurzacz podczas pracy wdmuchuje powietrze do pomieszczenia, w którym prowadzone są badania, w wyniku czego mierzone stężenie może ulegać wahaniom. Należy zatem stwierdzić, że wartości zmierzone na ciele operatora maszyny podczas cykli badań służą jedynie jako wskazówka i w żadnym wypadku nie mogą być porównywane z pomiarem narażenia. Nie wskazują one rzeczywistego poziomu emisji pyłu z maszyny, ponieważ wpływa na to operator (budowa ciała, postawa, ruchy itp.). Te specyficzne aspekty mają wpływ na pomiary stężenia pyłu i pogarszają powtarzalność wyników badań.

Propozycja INRS dotycząca innej metody

INRS proponuje, aby do badań stosować tę samą metodę, ale aby różne cykle badań były wykonywane przez robota. Użycie w pełni zautomatyzowanego pomieszczenia do badań prowadzi do większej powtarzalności wyników pomiarów, w szczególności pozwala uniknąć narażenia osoby prowadzącej badania na działanie substancji rakotwórczych, mutagennych i reprotokstycznych. Mierzone są tylko zanieczyszczenia emitowane bezpośrednio przez maszynę2, a urządzenie do zbierania wiórów i pyłu znajduje się poza pomieszczeniem badawczym. Taki system odkurzania może być kalibrowany dla każdej maszyny, dzięki czemu natężenie przepływu pyłu jest znane i stałe dla wszystkich badań. Pomiary przeprowadza się w wentylowanym pomieszczeniu badawczym zgodnie z normą EN 1093-33.

Metoda ta została opracowana do pomiaru emisji zanieczyszczeń z maszyn i umożliwia podzielenie na klasy różnych maszyn przeznaczonych do identycznych zadań roboczych. INRS wnosi swój wkład w postaci uczestnictwa w pracach normalizacyjnych w ramach TC 116/WG 04 w celu połączenia tych dwóch metod badawczych i umożliwienia w przyszłości bezpieczniejszego i bardziej niezawodnego pomiaru emisji zanieczyszczeń z ręcznych narzędzi elektrycznych.

François-Xavier Keller

francois-xavier.keller@inrs.fr 

1 Bezpieczeństwo maszyn – Ocena emisji substancji niebezpiecznych przenoszonych powietrzem – Część 9: Parametr stężenia zanieczyszczenia, metoda badania w pomieszczeniu
2 Badania przeprowadzono tylko dla pyłu drzewnego.
3 Bezpieczeństwo maszyn – Ocena emisji substancji niebezpiecznych przenoszonych powietrzem – Część 3: Metoda badania stanowiskowego do pomiaru natężenia emisji danego zanieczyszczenia