Logo 25 Jahre KAN

KANBrief 2/18

ISO 45001: nowa międzynarodowa norma dla systemów zarządzania bezpieczeństwem i higieną pracy

[Translate to Polnisch:] Keyboard with button "ISO 45001"© Fotolia, Renovacio/stock.adobe.com

Norma ISO 450011 została opublikowana w dniu 12 marca 2018 r. przez Międzynarodową Organizację Normalizacyjną (ISO). W niektórych kręgach reakcja na pojawienie się normy przypominała „narodziny gwiazdy”; inne zainteresowane strony – przedstawiciele przemysłu oraz bezpieczeństwa i higieny pracy przyjęły bardziej zróżnicowany punkt widzenia. Opinie na temat opublikowanego już dokumentu znacznie się różnią. W czerwcu 2018 r. ukazało się wspólne tłumaczenie normy na język niemiecki, austriacki i szwajcarski.

Już pod koniec lat dziewięćdziesiątych ISO i Brytyjski Instytut Normalizacyjny (BSI) podejmowały wysiłki w celu opracowania normy dotyczącej systemów zarządzania bezpieczeństwem i higieną pracy. Dopiero wiosną 2013 r. osiągnięto jednak większość w ISO, która pozwoliła na powołanie komitetu projektowego ISO/PC 283, który miał opracować, pod przewodnictwem brytyjskim (BSI), międzynarodową normę opartą na znanym brytyjskim standardzie BHP – OHSAS 18001. Szybko okazało się jednak, że zwykła rewizja treści wystarczy, ani nie spełniałaby formalnych wymogów ISO, które zmieniły się w międzyczasie.

Echo na skalę światową

W sumie w proces opracowywania normy aktywnie zaangażowanych było 69 krajowych organizacji normalizacyjnych (członkowie uczestniczący). Uczestnicy pochodzili z krajów europejskich, m.in. z Włoch, Francji i Niemiec, z krajów Ameryki Północnej i Południowej, a także z Australii i Afryki. Wzięli w nim również udział obserwatorzy i członkowie innych komitetów ISO. Organizacje takie jak Międzynarodowa Organizacja Pracy (MOP) były ściśle zaangażowane w opracowywanie normy poprzez zawarcie porozumienia; w konsekwencji organizacje te mogły w szczególny sposób wpływać na opracowywanie normy, co prowadziło niekiedy do gorących dyskusji na sesjach plenarnych. Otrzymano prawie 10 000 uwag, co stanowiło poważne wyzwanie dla wszystkich zainteresowanych stron.

Niemiecki komitet zwierciadlany, komitet roboczy DIN 175-00-02, „Systemy zarządzania bezpieczeństwem i higieną pracy”, nadzorował prace nad normą w komitecie normalizacyjnym ds. procesów organizacyjnych (NAOrg). Zainteresowane strony reprezentowane w tym komitecie zgodziły się również na przyjęcie ISO 45001 jako normy krajowej DIN ISO 45001, po jej opublikowaniu.

Struktura i ważna treść

Podobnie jak uaktualnione normy ISO 90012 i 140013, norma ta jest zgodna z nową, wysokopoziomową strukturą4 wymagań dyrektyw ISO/IEC5 www.iso.org/directives-and-policies.html w odniesieniu do wymagań formalnych, a tym samym do jej struktury. Dlatego też harmonizacja z normami zarządzania jakością i systemami zarządzania środowiskowego była celem, który przyświecał opracowywaniu normy ISO 45001.

Przedmowa krajowa DIN ISO 45001 jasno stwierdza, że norma może odgrywać jedynie rolę uzupełniającą w europejskich i krajowych zbiorach przepisów dotyczących bezpieczeństwa i zdrowia w pracy. Oprócz przedmowy i zgodnie z wytycznymi HLS, norma ISO 45001 zawiera dziesięć rozdziałów (Zakres, Odniesienia Normatywne, Terminy i definicje, Kontekst organizacji, Przywództwo i partycypacja pracowników, Planowanie, Wsparcie, Obsługa, Ocena Wydajności, Udoskonalanie). Po nich następuje informacyjny załącznik A, który zawiera wytyczne dotyczące stosowania normy.

Treść wyraźnie przesuwa się w kierunku nakładania większych wymagań na organizacje. Poniższe aspekty są nowością w tej normie, szczególnie w porównaniu ze znaną normą OHSAS 18001:

• Uwzględnienie kontekstu organizacji (wymogi ustawowe, określenie odpowiednich pracowników, potrzeby i oczekiwania pracowników i innych zainteresowanych stron itp.)

• Większe wymagania wobec wyższej kadry zarządzającej i personelu zarządzającego w odniesieniu do ich roli i odpowiedzialności za bezpieczeństwo i higienę pracy

• Większa odpowiedzialność przedsiębiorstw za bezpieczeństwo i higienę pracy w całym łańcuchu dostaw w zakresie angażowania partnerów, kontrahentów i dostawców.

• Uwzględnianie zagrożeń i możliwości w odniesieniu do organizacji oraz bezpieczeństwa i zdrowia pracowników.

• Większe zaangażowanie pracowników i ich przedstawicieli istotnych z punktu widzenia BHP w system zarządzania.

• Proaktywne podejście do prewencji

ISO 45001 jest normą systemu zarządzania BHP, a nie normą BHP. Nie ma ona na celu regulowania szczególnych wymagań BHP, takich jak te, które są znane z prawodawstwa lub przepisów organów ubezpieczenia wypadkowego. Nie może dojść do konfliktu lub konkurencji z krajowymi i/lub europejskimi uregulowaniami prawnymi.

Uwe Marx                                   Eckhard Metze

uwe.marx@vbg.de                metze@kan.de

1 ISO 45001:2018-03, Systemy zarządzania bezpieczeństwem i higieną pracy – Wymagania i wytyczne stosowania
2 ISO 9001:2015, Systemy zarządzania jakością – Wymagania
3 ISO 14001:2015, Systemy zarządzania środowiskowego – Wymagania i wytyczne stosowania
4 Ta wspólna wysokopoziomowa struktura ma na celu zapewnienie, że normy opracowywane lub zmieniane w przyszłości będą miały taką samą strukturę i równoważne wymogi w odniesieniu do wspólnych zagadnień.
5 Załącznik SL, Dyrektywy ISO/IEC, Część 1: Skonsolidowany Suplement ISO Procedury specyficzne dla ISO