Logo 25 Jahre KAN

KANBrief 2/18

Inicjatywa na rzecz poprawy warunków dostępu do maszyn budowlanych

[Translate to Polnisch:] Illustration of a person trying to access the driver’s cab of an excavator; steps are offset with respect to the cab© FNTP

Dostęp do maszyn budowlanych – w celu uzyskania dostępu do stanowiska kierowcy, aby zatankować lub uzupełnić inne płyny lub wykonać prace konserwacyjne – jest scenariuszem, w którym często zdarzają się wypadki przy pracy. Aby lepiej zrozumieć przyczyny wypadków, Francuska Krajowa Federacja Robót Publicznych przeprowadziła badania ergonomiczne w wielu przedsiębiorstwach. W efekcie otrzymano szereg obserwacji i strategii rozwiązań, skierowanych zarówno do personelu obsługującego, jak i do producentów maszyn.

Aby zrozumieć przyczyny wypadków przy wsiadaniu do maszyn budowlanych, przeprowadzono badanie ergonomiczne z udziałem 56 kierowców na 31 placach budowy w 14 francuskich przedsiębiorstwach. Badanie pokazało rzeczywiste warunki na placach budowy oraz różnorodność zadań wykonywanych przez kierowców maszyn. Wykazało ono, że oprócz wykonywania swoich podstawowych zadań (zapewnienie niezawodnej pracy maszyny), pracownicy obsługujący maszynę są zobowiązani do wykonywania wielu dodatkowych zadań. Muszą oni na przykład opuścić maszynę w celu jej tankowania, wykonać proste czynności konserwacyjne, koordynować prace personelu na miejscu, pomagać w transporcie materiałów itp. Badanie wykazało, że kierowcy opuszczali swoje maszyny i wsiadali do nich do 50 razy dziennie

Zmienne osobowe, organizacyjne i czasowe (takie jak doświadczenie kierowcy, cechy fizyczne i elastyczność; presja czasu; przerwy techniczne; opóźnienia w dostawach) mogą być wykorzystywane na każdym placu budowy do analizy zadań faktycznie wykonywanych przez kierowców i zrozumienia wpływu na ich działania. Czynności konserwacyjne (np. smarowanie, czyszczenie, tankowanie, wymiana filtrów) mogą wymagać do stu ruchów maszyny dziennie. Rozwiązania projektowe muszą sprawiać, że zadania stają się mniej uciążliwe, a ryzyko potknięcia się, poślizgu i upadku z wysokości na skutek niekorzystnej postawy i nadmiernego użycia siły musi być ograniczone do minimum.

Dlatego też systemy dostępu muszą być odpowiednie do szybkiego, praktycznego, a przede wszystkim intuicyjnego użytkowania. Niestety wielu producentów w dalszym ciągu zapewnia rozwiązania w zakresie dostępu do maszyny, które okazują się nieodpowiednie w praktyce: zbyt wysokie stopnie dolne, stopnie odchylone w stosunku do kabiny, niewystarczające punkty podparcia, chwytaki i poręcze znajdujące się poza zasięgiem, zbyt ciasne platformy itp.

Deficyty te utrzymują się pomimo faktu, że od dawna dostępne są wymogi normatywne dla systemów dojścia do maszyn do robót ziemnych. Międzynarodowa norma ISO 2867 "Maszyny do robót ziemnych – Dojścia", której najnowsza wersja (2011 r.) została przyjęta jako EN ISO 2867, była kilkakrotnie zmieniana. Określa ona wymogi dotyczące dostępu do stanowiska operatora maszyny oraz do punktów rutynowej konserwacji maszyn do robót ziemnych. Norma opisuje konstrukcję stopni, drabin, chodników i pomostów, poręczy i wejść.

To, czy norma nadaje się do stosowania w praktyce, jest jednak nadal wątpliwe, w szczególności w odniesieniu do koparek kołowych, w przypadku których nie jest już dozwolone, aby koła i opony stanowiły część ustaleń dotyczących dostępu. Ponadto wymiary chodników, pomostów i drabin, które stanowią rdzeń tej normy, nie były aktualizowane od prawie 20 lat.

Ustalenia dotyczące dostępu do maszyn w dalszym ciągu pozostają głównym problemem w całym sektorze. Aby sprostać wyzwaniom stawianym przez prace na placach budowy, zarówno dziś, jak i w przyszłości, konieczna jest poprawa organizacji placu budowy, podnoszenie świadomości kierowców maszyn budowlanych, a także lepsze projektowanie maszyn i wprowadzanie odpowiednich zmian do norm.

Użytkownicy końcowi mają do odegrania kluczową rolę w działalności normalizacyjnej. Powinni oni wspierać producentów w lepszym zrozumieniu interakcji między człowiekiem, maszyną i warunkami na placu budowy. Wtedy wymagania stają się oczywiste. Ulepszenie konstrukcji maszyn ma zasadnicze znaczenie dla zapewnienia ich bezpiecznego użytkowania i wydajności, a tym samym dla zapewnienia produktywności na placu budowy.

Dalszy rozwój rzeczywistych zadań kierowców musi odgrywać zasadniczą rolę w ocenie ryzyka: jako punkt wyjścia do projektowania ma on decydujący wpływ na bezpieczeństwo ludzi, na przykład w odniesieniu do dojścia do maszyny i widoczności ze stanowiska kierowcy – obszarów, w których pozostaje jeszcze wiele do zrobienia.

Catherine Jarosz
Krajowa Federacja Robót Publicznych (FNTP, Francja)

jaroszc@fntp.fr