KANBrief 2/11

Świetlana przyszłość dla sektora technologii informacyjnej?

W Niemczech istnieje ok. 18 milionow stanowisk pracy z monitorem ekranowym. Ponad 45% pracownikow na tych stanowiskach skarży się na bole odcinka szyjnego kręgosłupa lub podobne dolegliwości. Tylko wtedy gdy stanowiska pracy zaprojektowane są w sposob ergonomiczny, możemy być pewni, że pracownicy będą mogli pracować na nich przez wiele lat i nie będą cierpieć na rożne dolegliwości. Na stanowiskach tych nie powinny występować między innymi odbicia przeszkadzające olśnienia i odbicia światła na ekranie.

Każdy, kto kiedykolwiek pracował na laptopie z błyszczącą obudową, wie jak bardzo irytujące mogą być odbicia światła. Zazwyczaj użytkownicy unikają odbić przyjmując inną pozycję ciała, co może być niekorzystne z punktu widzenia ergonomii. Niestety wszelkie próby zaprojektowania sztucznego oświetlenia lub wykorzystania światła naturalnego w taki sposób, aby umożliwić pracę z błyszczącymi urządzeniami tak, aby nie występowały przy tym przeszkadzające odbicia, zakończyły się niepowodzeniem.

Dlatego właśnie jednym z wymagań dyrektywy UE dotyczącej pracy z urządzeniami wyposażonymi w monitory ekranowe1 jest, aby urządzenia były wolne od odblasków i odbić światła stanowiących niewygodę dla użytkownika. Od 1969 roku normy dotyczące oświetlenia, takie jak norma DIN 5035-1zalecały, aby wszystkie urządzenia biurowe miały matowe powierzchnie. Również niemiecka instytucja statutowego ubezpieczenia wypadkowego dla sektora administracji (VBG) od ponad 30 lat zaleca, aby urządzenia biurowe miały matowe powierzchnie i zalecenia te mają pozytywny efekt.

Wygląda jednak, że teraz sytuacja ta zaczyna się zmieniać, przynajmniej w przypadku obudowy monitorów. Przedstawiciele amerykańskiego przemysłu dążą do tego, aby wymagania dotyczące poziomu połysku obudowy monitora zostały wykreślone z części nr 303 i 307 serii norm ISO 9241-3xx "Ergonomia interakcji człowieka i systemu"2 podczas ich rewizji. Producenci chcieliby uwolnić się od wymagań, które okazały się przeszkodą w sprzedaży urządzeń. W efekcie tych działań monitory, które w przyszłości pojawią się na rynku będą mogły mieć obudowy z połyskiem, które nie będą spełniały wymagań europejskiej dyrektywy dotyczącej monitorów ekranowych. Ergonomia zostanie więc poświęcona dla większej swobody projektowania, nawet jeśli celem tych zmian jest poprawa ergonomii urządzeń.

Efekty powierzchni z połyskiem
W dokumencie CIE 146:20023 Międzynarodowa Komisja do spraw Oświetlenia stwierdza, że zakłócenia powodowane przez błyszczące powierzchnie są wynikiem dwóch różnych form olśnienia.

  • Olśnienie przeszkadzające4 to olśnienie, które zakłóca czynność wzroku przez rozproszenie światła w oku. Ze względu na zmętnienie oka ludzie starsi są bardziej podatni na działanie olśnienia przeszkadzającego niż młodsi pracownicy.
  • Olśnienie przykre powoduje uczucie niewygody i przeszkadzania w wyniku działania źródeł jasnego światła w polu widzenia obwodowego, które jednak niekoniecznie jest związane z zakłóceniem czynności wzrokowej. Olśnienie przykre może mieć znaczący wpływ na poczucie dobrostanu, wydajność i możliwość koncentracji, a także może przyczynić się do zmęczenia, ponieważ wzrok narażony jest na stałe, niepożądane zakłócenia.

Amerykańska Occupational Safety & Health Administration (OSHA) klasyfikuje olśnienie jako potencjalne zagrożenie: "światło odbite od błyszczących powierzchni takich jak na przykład klawiatura może powodować irytację, dyskomfort lub utratę wydajności wzroku i widzialności. Aby ograniczyć odbicia światła od ścian i innych powierzchni otaczających monitor, należy pomalować je matową farbą o umiarkowanie intensywnym kolorze".5

Stanowisko KAN koncentruje się na aspektach bezpieczeństwa i higieny pracy
Aby użytkownicy norm mogli osiągnąć cele bezpieczeństwa założone w wymaganiach dyrektywy ramowej6 i dyrektywy dotyczącej monitorów ekranowych oraz aby spełnić wymagania przepisów krajowych, które je wdrażają. niemieccy eksperci z dziedziny bezpieczeństwa i higieny pracy opowiadają się za tym, aby w normach utrzymane zostały zapisy dotyczące poziomu połysku obudowy monitora. Komisja Ochrony Pracy i Normalizacji opracowała wspólne stanowisko w tym temacie. Jednak aby cel ten został osiagnięty, potrzebne jest wsparcie innych europejskich i międzynarodowych specjalistów z dziedziny BHP.

Międzynarodowa współpraca między przedstawicielami środowiska BHP jest teraz jeszcze ważniejsza ze względu na to, że planowana jest rewizja dyrektywy dotyczącej monitorów ekranowych. W tym przypadku również ważne jest, aby utrzymano jak najwięcej wymagań dotyczących ergonomii urządzeń do pracy.

 

Dr. Peter Schäfer
peter.schaefer@vbg.de

1 Dyrektywa 90/270/EWG w sprawie minimalnych wymagań w dziedzinie bezpieczeństwa i ochrony zdrowia przy pracy z urządzeniami wyposażonymi w monitory ekranowe 
2 PN-EN ISO 9241-303:2009: Ergonomia interakcji człowieka i systemu - Część 303: Wymagania dotyczące monitorów ekranowych elektronicznych; PN-EN ISO 9241-307:2009: Część 307: Analiza i metody badania spełnienia wymagań dotyczących monitorów ekranowych elektronicznych
3 CIE Informacje na temat olśnienia, CIE 146:2002
4 CIE 17.4 - 1987, Międzynarodowe słownictwo w dziedziny oświetlenia
5 http://www.osha.gov/SLTC/etools/computerworkstations/wkstation_enviro.html
6 Dyrektywa 89/391/EWG w sprawie wprowadzenia środków w celu poprawy bezpieczeństwa i zdrowia pracowników w miejscu pracy