KANBrief 4/14

Prasy do belowania i ubijarki: trzy nowe normy europejskie dotyczące bezpieczeństwa

Każdego roku dochodzi do kilku poważnych wypadków z udziałem pras do belowania i ubijarek, najczęściej z powodu upadku operatora lub prób dostania się do komory prasy czy ubijarki. Doszło również do kilku wypadków śmiertelnych, w których pracownicy zostali przygnieceni ruchomą płytą do zgniatania lub ubijania. Opracowano więc trzy normy EN, aby na rynek europejski trafiały urządzenia, których projekt jest bezpieczny i aby w ten sposób zmniejszyć liczbę wypadków.

Kilka lat temu HSE – brytyjski instytut ds. bezpieczeństwa i higieny pracy zaczął informować europejskie środowisko ekspertów BHP o częstych i poważnych wypadkach z udziałem poziomych pras do belowania materiałów odpadowych. Podobne zastrzeżenia wyraziła Niemiecka instytucja ubezpieczenia wypadkowego dla sektora handlu i dystrybucji (BGHW). We Francji skupiono się na ubijarkach dla zgniatania materiałów odpadowych, które spowodowały kilka wypadków.

Eksperci z Francji, Niemiec s Wielkiej Brytanii spotykali się kilkakrotnie od 2007 roku, aby przygotować wstępny projekt normy europejskiej dotyczącej poziomych pras do belowania, który następnie został przekazany do CEN za pośrednictwem DIN. Dzięki sieci EUROSHNET zwrócono się do pozostałych krajów z prośbą o wsparcie projektu opracowania normy. Podczas konsultacji CEN projekt otrzymał większość pozytywnych opinii, co doprowadziło do powołania komitetu technicznego CEN/TC 397 pn. „Komitet projektowy – Belownice – Wymagania bezpieczeństwa”.

Początek prac normalizacyjnych

Pierwsze europejskie spotkanie komitetu CEN/TC 397 odbyło się w Mannheim we wrześniu 2009 roku. W spotkaniu udział wzięło 30 uczestników z 8 krajów (CH, D, DK, E, F, I, S, UK), w tym specjaliści BHP, producenci, użytkownicy i przedstawiciele instytucji państwowych. Podjęto decyzję, aby opracować trzy normy dla różnych rodzajów maszyn do zgniatania. Ze względu na zasady działania komitetów projektowych CEN należało opracowywać wszystkie trzy normy w tym samym czasie., dlatego też Dania zajęła się normą dla belownic pionowych, Niemcy normą dla belownic poziomych, a Wielka Brytania normą dla ubijarek.

W stosunkowo krótkim czasie zorganizowano kilka spotkań europejskich, tak, aby dotrzymać terminu wyznaczonego przez CEN. Wszystkie spotkania były przygotowywane przez krajowe komitety zwierciadlane, które pracowały bardzo intensywnie. Okazało się, że praktyki bezpieczeństwa dotyczące maszyn do zgniatania materiałów odpadowych lub frakcji do recyklingu wyglądają inaczej w poszczególnych krajach, co skutkowało burzliwą dyskusją. Jednak, dzięki obecności w krajowych komitetach zwierciadlanych przedstawicieli różnych zainteresowanych stron, udało się dokonać wymiany wiedzy i poglądów, zbudować zaufanie i osiągnąć konsensus.

Wynik: trzy nowe normy

PN-EN 16252:2012: Poziome prasy do belowania to duże maszyny, które są najczęściej używane w sortowniach odpadów i zasilane mechanicznie z taśmociągu.

PN-EN 16486:2014: Ubijarki mogą być urządzeniem nieruchomym, przenośnym lub posiadać ruchome systemy. Można je zainstalować w wielu miejscach, w tym w punktach handlowo-usługowych i zakładach przemysłowych lub miejscach dostępnych publicznie, na przykład na targach.

PN-EN 16500:2014: Pionowe prasy do belowania są zazwyczaj mniejszymi urządzeniami używanymi w handlu i w przemyśle. Mogą się różnić rozmiarem, rodzajem zasilania oraz sposobem wyrzucania beli.

Zidentyfikowano wiele zagrożeń, ale podczas opracowywania normy skupiono się nad ograniczeniem dostępu do komory prasy do belowania lub ubijarki podczas jej działania, szczególnie w przypadku odblokowywania zacięcia lub innych interwencji. Komitet CEN/TC 397 pracował też nad tym, aby uniknąć nakładania się przepisów z istniejących już norm dotyczących sektora zarządzania odpadami.

Współpraca kluczem do sukcesu

Najważniejszymi elementami działalności komitetu CEN/TC 397 było zaangażowanie różnych interesariuszy, zarówno w krajowych jak i europejskich komitetach oraz współpraca na różnych poziomach: między zaangażowanymi ekspertami BHP, producentami, użytkownikami oraz innymi specjalistami z zakresu bezpieczeństwa, z konsultantami CEN, którzy zgodzili się służyć radą podczas opracowywania nowych norm, a także z komitetem redakcyjnym, który starał się zapewnić, aby normy były zrozumiałe dla tych, którzy będą je stosować.

Jest to wyjątkowy przypadek i szczególne doświadczenie, ponieważ instytuty zajmujące się problematyką BHP z różnych krajów europejskich wspólnie zainicjowały prace normalizacyjne dla urządzeń, które były przyczyną znaczącej liczby wypadków, w tym wypadków śmiertelnych. Działania te okazały się niezwykle skuteczne, dlatego też, jeśli pojawi się taka potrzeba, należałoby rozważyć podjęcie podobnej inicjatywy.

Kirsty Storer (HSE), Kirsty.Storer@hse.gsi.gov.uk 
Jocelyne Jolly (INRS), jocelyne.jolly@inrs.fr 
Michael Thierbach (KAN), thierbach@kan.de