KANBrief 4/14

Maszyny do robót ziemnych: widoki na lepszą widoczność

Wkrótce w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej zostanie opublikowane ostrzeżenie dotyczące normy EN 474-1 dotyczącej maszyn do robót ziemnych. W wyniku tego działania, norma nie będzie stanowiła podstawy dla domniemania zgodności z wymaganiami dyrektywy maszynowej dotyczącymi widoczności ze stanowiska operatora. Jednocześnie osiągnięto porozumienie dotyczące opracowania tymczasowej poprawki do normy ISO 5006 (Maszyny do robót ziemnych – Widoczność ze stanowiska operatora) w odpowiedzi na wniosek europejskich instytucji nadzoru rynku.

Słaba widoczność jest często przyczyną poważnych wypadków z udziałem maszyn do robot ziemnych. W odpowiedzi na dwa wnioski zgłoszone do Parlamentu Europejskiego, w których położono zwrócono uwagę na ten fakt, Komisja Europejska zgłosiła sprzeciw formalny do normy EN 474-1: Maszyny do robót ziemnych – Bezpieczeństwo – Część 1: Wymagania ogólne. Sprzeciw został większościowo poparty przez odpowiednie komitety Komisji Europejskiej, mianowicie Grupę Roboczą ds. maszyn i Komitet ds. norm. Uważa się, że norma nie wspiera wymagań dyrektywy maszynowej określonych w załączniku 1, punkt 1.2.2 (widoczność w strefach niebezpiecznych podczas uruchamiania) oraz punkt 3.2.1 (widoczność podczas sterowania), ponieważ określa warunki widoczności poprzez odniesienia do nieodpowiednich wymagań normy PN-ISO 5006.

Utrata domniemania zgodności

Producenci mają obowiązek tak projektować maszyny, aby spełniały one odpowiednie wymagania zawarte w dyrektywie maszynowej. Jeśli w tym celu stosowane są normy zharmonizowane, odniesienie do zgodności z zapisami normy jest wystarczające, aby wykazać spełnienie wymagań, które obejmuje dana norma. Ze względu na ostrzeżenie zamieszczone w Dzienniku Urzędowym UE, norma EN 474-1 nie stanowi już podstawy dla domniemania zgodności w zakresie wymagań dotyczących widoczności. Spełnienie odpowiednich wymagań zapisanych w normie nie jest już wystarczające, aby wykazać, że maszyna jest zgodna z postanowieniami dyrektywy maszynowej. Niemniej jednak producenci są wciąż zobowiązani zapewnić, aby projekt maszyn wprowadzanych do obrotu zapewniał operatorowi właściwą widoczność oraz aby spełnić w ten sposób wymagania dyrektywy dotyczące widoczności. Producenci muszą również wprowadzić w dokumentacji technicznej szczegółowe zapisy dotyczące przeprowadzonej oceny ryzyka oraz działań podjętych, aby spełnić wymagania związane z widocznością.

Działalność w komitetach normalizacyjnych

Na początku 2014 roku Grupa Robocza ds. współpracy administracyjnej (ADCO), którą tworzą europejskie instytucje nadzoru rynku zwróciła się do CEN oraz ISO o jak najszybszą rewizję normy ISO 5006 – Maszyny do robót ziemnych – Widoczność ze stanowiska operatora – Metoda badań. ADCO przygotowała listę pięciu punktów, które powinny znaleźć się w normie w pierwszej kolejności:

• Bezpośrednia widoczność powinna zawsze być priorytetowa.

• Bliższa widoczność powinna być ulepszona poprzez zmniejszenie wysokości obiektu badań z 1,5 m do 1,0 m.

• Urządzenia kontroli wzrokowej, takie jak systemy kamer CCTV (telewizji przemysłowej) czy lusterka muszą być umocowane w kierunku „do przodu”.

• Działanie urządzeń kontroli wzrokowej nie może być utrudniane przez ruchome części maszyny (takich jak ramiona koparki).

• Niedozwolone są systemy “lusterko w lusterko”.

Właściwy komitet normalizacyjny ISO przyjął te propozycje i jego celem jest włączenie pięciu punktów określonych w dokumencie ADCO do normy ISO 5006. Publikacja poprawionej normy przewidywana jest na koniec 2015 roku. Jednocześnie odniesienie do poprawionej wersji ISO 5006 ma zostać dodane do normy EN 474-1.

Perspektywy na przyszłość

Jeśli zapisy normy ISO 5006 zostaną zmienione, tak jak opisano powyżej, będzie to znaczący krok w stronę poprawy warunków widoczności w maszynach do robót ziemnych, które są po raz pierwszy wprowadzane na rynek. Przewiduje się, że ostrzeżenie dotyczące normy EN 474-1, opublikowane w Dzienniku Urzędowym, będzie mogło zostać usunięte, gdy tylko wszystkie punkty zostaną wprowadzone w formie poprawek.

Należy zauważyć, że działania te przyspieszyła dyskusja na temat ograniczenia domniemania zgodności wynikającego z zapisów normy EN 474- 1. Większa rewizja normy ISO 5006 została odłożona na rzecz wprowadzenia szybkich poprawek. Temat rewizji jednak wróci, gdy tylko poprawki zostaną opublikowane. W przyszłości norma ISO 5006 będzie funkcjonować w formie normy EN ISO, zgodnie z Porozumieniem Wiedeńskim. Na poziomie europejskim prowadzona jest obecnie rewizja wszystkich 12 części serii norm EN 474 – Maszyny do robót ziemnych – Bezpieczeństwo. Wszystkie te projekty normalizacyjne wymagają aktywnego wsparcia zainteresowanych stron.

Dr Michael Thierbach
thierbach@kan.de