KANBrief 4/14

Czy polityka i globalizacja doprowadziły do presji czasowej?

Od 1991 roku współpracę między ISO i CEN oraz IEC i CENELEC regulują odpowiednio porozumienie wiedeńskie i drezdeńskie1. Celem tych porozumień jest, aby normy były opracowywane na poziomie międzynarodowym i dodatkowo przyjmowane na poziomie europejskim, jeśli jest to możliwe równocześnie za pomocą równoległego procesu głosowania. Fakt ten oraz coraz większa presja czasowa, między innymi ze strony administracji rządowej powodują, że coraz trudniej jest osiągnąć konsensus akceptowalny przez wszystkie strony.

Porozumienie drezdeńskie łączy CENELEC bardzo blisko z IEC: około 70% norm EN jest identycznych z międzynarodowymi normami IEC. Natomiast komitety techniczne (TC) CEN i ISO mają większą swobodę i mogą opracowywać normy niezależnie, tak jak dzieje się na przykład w przypadku europejskich projektów normalizacyjnych, do który wydawane są mandaty. Tylko około 30% norm CEN jest identyczne z normami ISO.

Bliska współpraca zapisana w porozumieniach wymaga również, aby dyrektywy2 wszystkich czterech międzynarodowych i europejskich organizacji normalizacyjnych były maksymalnie zbliżone, mimo pewnych różnic nie do uniknięcia. W związku z tym zmiany w dyrektywach ISO/IEC mają prawie bezpośredni wpływ na opracowywanie norm zharmonizowanych EN.

Harmonizacja dyrektyw

Aktualnym przykładem tych interakcji jest skrócenie terminów głosowania, zapoczątkowane na poziomie międzynarodowym oraz ewentualne pomięcie projektu końcowego, aby przyspieszyć prace normalizacyjne.

• Dotychczas europejskie organizacje normalizacyjne miały do dyspozycji pięć miesięcy, aby przeprowadzić ankietę powszechną na etapie projektu normy (prEN). W przyszłości ten okres ma zostać skrócony do zaledwie trzech miesięcy lub, na specjalny wniosek, czterech miesięcy. Dopiero po pierwszych doświadczeniach okaże się, czy organizacjom normalizacyjnym uda się upowszechnić projekty norm co najmniej dwa miesiące przed terminem zgłaszania uwag (co już w przeszłości było wyzwaniem). Jeśli się to nie uda, wpływ zainteresowanych stron, które nie mogą pracować nad normą bezpośrednio w komitecie normalizacyjnym, będzie jeszcze bardziej utrudniony.

• Na poziomie międzynarodowym już od jakiegoś czasu można pominąć etap projektu końcowego (FDIS) i zamiast tego opublikować normę natychmiast na etapie projektu, po zakończeniu ankiety powszechnej. Jednak wymagania ISO i IEC związane z tą procedurą różnią się od siebie. IEC pozwala, aby, co jest logiczne, publikacja projektu normy była możliwa tylko w przypadku braku głosów negatywnych (IEC/CDV) ze strony krajowych organizacji normalizacyjnych. Natomiast w ISO pominięcie projektu końcowego staje się domyślne, jeśli wcześniejszy projekt (ISO/DIS) otrzymał dwie trzecie głosów pozytywnych, co i tak jest wymagane, aby kontynuować pracę nad projektem. Jeśli wymaganie to jest spełnione kierownictwo ISO/ TC (przewodniczący, sekretariat i prowadzący temat) mogą wykorzystać „opcję” projektu końcowego tylko wtedy, gdy znacząca liczba krajów bardzo zainteresowanych tematem z danego obszaru zgłosiła uwagi3. Kryteria te, które wymagają znaczącej interpretacji i w przypadku wątpliwości mogą być niewykonalne, powodują obawę, że w niektórych przypadkach etap projektu końcowego może zostać pominięty mimo tego, że jest potrzebny, aby opracować normę o właściwej jakości.

Skutki na poziomie europejskim

Ze względu na domniemanie zgodności, którego są podstawą, zharmonizowane normy EN mają zdecydowanie większe znaczenie w Unii Europejskiej niż normy międzynarodowe. Mimo tego Komisja Europejska wywiera całkowicie niezrozumiałą presję czasową na działalność normalizacyjną. Ze względu na zapisy rozporządzenia nr 1025/2012 opisane powyżej procedury ISO będą stosowane także w CEN od początku 2015 roku. Jednak decyzja o pominięciu projektu końcowego normy (FprEN) musi zostać wyraźnie podjęta przez CEN/TC i nie jest możliwa, jeśli w wyniku ankiety powszechnej wprowadzono poprawki techniczne lub jeśli projekt zgłoszony do ankiety powszechnej został zawetowany przez konsultanta CEN.

CENELEC również przygotowuje się do dostosowania swoich przepisów do zapisów dyrektywy IEC. Pozostaje mieć nadzieję, że CENELEC zastosuje się do kryteriów IEC i etap FprEN będzie pomijany tylko wtedy, gdy na etapie ankiety powszechnej nie zgłoszono sprzeciwów. CEN I CENELEC pracują nad zharmonizowaniem procesów głosowania, a więc byłoby wskazane, gdyby CEN zastosował tę samą zasadę.

Za kilka lat okaże się, czy presja czasowa, która niewątpliwie jest coraz bardziej odczuwalna, będzie miała negatywny wpływ na jakość norm lub wręcz na poziom ochrony, który normy zapewniają.

Corrado Mattiuzzo
mattiuzzo@kan.de 

1 Porozumienie wiedeńskie pomiędzy ISO i CEN: www.iso.org/va Porozumienie drezdeńskie (do roku 1996: Lugano) pomiędzy IEC i CENELEC:
www.iec.ch/about/globalreach/partners/regional/iec_cenelec_agreement.htm 
2 Dyrektywy ISO/IEC: www.iso.org/directives;
www.iec.ch/members_experts/refdocs  Przepisy wewnętrzne CEN/CENELEC:
http://boss.cen.eu/reference%20material/RefDocs/Pages/default.aspx
3 Dyrektywy ISO/IEC, Część 1, Skonsolidowany Suplement ISO – Procedury specyficzne dla ISO (ed. 5, 2014): www.iso.org/directives