Logo 25 Jahre KAN

KANBrief 3/18

Pojazdy sanitarne: bezpieczeństwo ma pierwszeństwo

©william87_fotolia.de

Norma EN 1789 służy jako podstawa projektowania, produkcji, testowania i wyposażania pojazdów medycznych w Europie. Jako norma ramowa odnosi się do dalszych norm, które są wymagane do jej stosowania1. Strona pragnąca produkować, licencjonować i eksploatować karetki pogotowia jest zobowiązana do przestrzegania normy EN 1789, Pojazdy medyczne i ich wyposażenie – Ambulanse drogowe, która jest obecnie w trakcie rewizji i adaptacji.

Wraz ze zmianą europejskiej dyrektywy ramowej 2007/46/WE2 za pomocą rozporządzenia UE nr 214/20143 oraz 678/20114, norma EN 1789 nabrała w Europie mocy wiążącej w zakresie wydawania zezwoleń na dopuszczenie karetek pogotowia do ruchu drogowego. W Niemczech eksploatacja pojazdów medycznych wymaga również zatwierdzenia przez regionalny organ nadzorczy odpowiedzialny za usługi ambulansowe. Podstawę prawną stanowi 16 regionalnych ustaw o usługach pogotowia ratunkowego oraz ich klauzule pomocnicze. Wiele z tych ustaw wyraźnie określa normę EN 1789 jako podstawę licencjonowania pojazdów i ich wyposażenia lub odnosi się do niej pośrednio, wymagając od pojazdów i wyposażenia przestrzegania ogólnie przyjętych dobrych praktyk. W swoich przepisach ustawowych władze regionalne pokładają zaufanie w normalizacji, uwzględniając ogólnie przyjęte dobre praktyki, zgodnie ze swoim mandatem.

Ocena zgodności – nie zawsze zgodna?

W Niemczech karetki pogotowia ratunkowego są nadal indywidualnie zatwierdzane do użytku drogowego, mimo że wiele pojazdów jest produkowanych seryjnie i dlatego powinny wchodzić w zakres odpowiedzialności Federalnego Urzędu Transportu Samochodowego (KBA). Organy niemieckich władz regionalnych wydające licencje nie prowadzą już kontroli samych pojazdów, lecz przyznają im licencje na podstawie kontroli przeprowadzonych przez zewnętrzne służby techniczne. Służby te przeprowadzają kontrole zgodnie z mandatem otrzymanym od przedsiębiorstwa dokonującego przekształcenia w pojazd medyczny. Mandat ten może mieć ograniczony zakres. W efekcie nietrudno o błędy: na przykład fotele samochodowe przeznaczone do użytku podczas podróży, ale zainstalowane prostopadle do kierunku jazdy mogą uzyskać homologację, mimo że nie jest to dozwolone ani przez normę EN 1789, ani przez przepisy dla tej klasy pojazdów. Na końcu łańcucha znajduje się operator, który często polega na świadectwie zgodności5 i wykorzystuje je do oceny ryzyka wyposażenia roboczego (która ma być dokonana przed zakupem) oraz do corocznej inspekcji bezpieczeństwa pracy6.

Dobra norma to pierwszy krok

W następstwie rozpoczętej obecnie rewizji norma EN 1789 musi służyć jako niezawodny interfejs między przedsiębiorstwami zajmującymi się konwersją pojazdów, operatorami oraz kwestiami bezpieczeństwa i higieny pracy. W tym celu musi ona uwzględniać wszystkie istotne zmiany zachodzące w usługach pogotowia ratunkowego, ale nie może naruszać istniejących przepisów i ustaleń w zakresie BHP. Dostosowanie do aktualnego stanu techniki jest konieczne w szczególności w odniesieniu do następujących aspektów:

1. Unikanie narożników i krawędzi stanowiących ryzyko kolizji wewnątrz pojazdu oraz ryzyko potknięcia się wewnątrz i na zewnątrz pojazdu

2. Ergonomiczne rozmieszczenie sprzętu roboczego i materiałów w taki sposób, aby można było je dosięgnąć z pozycji siedzącej, w celu uniknięcia sytuacji, w której personel karetki stoi bez zabezpieczenia podczas podróży

3. Dostosowanie konstrukcji pojazdu i wyposażenia w celu uniknięcia sytuacji, w której podnoszenie, przenoszenie, ciągnięcie i pchanie pacjentów i wyposażenia powoduje nadmierne obciążenie fizyczne

4. Ułatwienie komunikacji między kabiną kierowcy a przedziałem dla pacjentów

5. Dostosowanie urządzeń zabezpieczających i mocujących do aktualnego stanu techniki i rzeczywistych naprężeń powstających podczas użytkowania (nosze, inkubator, itp.)

6. Wyłączenie noszy, krzeseł ratowniczych itp. z użytkowania jako zwykłych siedzeń samochodowych oraz zapewnienie odpowiedniej liczby siedzeń samochodowych typu M17 w przedziale dla pacjentów

7. Wyraźnie sformułowane wymagania dotyczące klimatyzacji, grzejników samochodowych niezależnych od silnika i systemów filtrujących, w celu uniknięcia narażenia na ryzyko infekcji

8. Skorygowanie niedopuszczalnych informacji i ograniczeń, np. dotyczących środków ochrony indywidualnej, ponieważ w tym zakresie obowiązują przepisy prawa krajowego

9. Wyłączenie pojazdów bazowych wskazanych przez producentów jako nienadające się do konwersji na karetki pogotowia

W odniesieniu do tych i innych kwestii w nadchodzącej dyskusji trzeba będzie znaleźć możliwy do przyjęcia kompromis między wymogami bezpieczeństwa pracowników a możliwościami projektowymi producentów pojazdów.

Christian Kühn
Rzeczoznawca/konsultant w zakresie pojazdów specjalnych służb pogotowia ratunkowego

info@kuehnconsulting.de

1 Na przykład: norma EN 1865-1 do 5, Urządzenia do przenoszenia pacjenta stosowane w ambulansach drogowych lub norma EN 13976-1 i 2, Systemy ratunkowe – Przewożenie inkubatorów
2 Dyrektywa ramowa 2007/46/WE ustanawiająca ramy dla homologacji pojazdów silnikowych i ich przyczep oraz układów, części i oddzielnych zespołów technicznych przeznaczonych do tych pojazdów http://data.europa.eu/eli/dir/2007/46/oj 
3 Rozporządzenie Komisji (UE) nr 214/2014, Załącznik XI, Dodatkowe wymagania dotyczące pojazdów sanitarnych: Przedział dla pacjentów w samochodach sanitarnych musi spełniać wymagania określone w normie EN 1789:2007 +A1:2010 +A2:2014 (…).Należy dostarczyć dowód zgodności z tymi wymaganiami wraz ze sprawozda­-niem z badań przeprowadzonych przez służby techniczne.
 http://data.europa.eu/eli/reg/2014/214/oj 
4 Rozporządzenie Komisji (UE) nr 678/2011, Załącznik II. Część A, Punkt 5.3., Samochód sanitarny (ambulans): Przedział dla pacjentów musi spełniać wymogi techniczne normy EN 1789: 2007 (…). http://data.europa.eu/eli/reg/2011/678/oj 
5 Patrz również sekcje 3, 5, 6 niemiec­kiego rozporządzenia w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy
6 Patrz również sekcja 57 rozporządzenia DGUV nr 70
7 Regulaminy EKG ONZ nr 14 (Kotwicze-nia pasów bezpieczeństwa), nr 16 (Pasy bezpieczeństwa), nr 17 (Siedzenia, ich mocowania i zagłówki) www.unece.org/?id=39139